การศึกษาโครงสร้างของจิตสำนึกตามที่ถูกประสบจากมุมมองบุรุษที่หนึ่ง โดยระงับการตัดสินเกี่ยวกับโลกภายนอก (Epoché) เพื่อพรรณนาตัวประสบการณ์เอง

การศึกษาทางปรัชญาเกี่ยวกับโครงสร้างของประสบการณ์และจิตสำนึก ก่อตั้งโดย เอ็ดมันด์ ฮุสเซิร์ล มุ่งบรรยายปรากฏการณ์ตามที่มันปรากฏต่อจิตสำนึก โดยวางคำถามเรื่องความเป็นจริงภายนอกไว้ก่อน (Epoché)

ในทัศนะของคานท์ คือสิ่งตามที่ปรากฏแก่เราผ่านตัวกรองของพื้นที่ เวลา และปริมณฑล ตรงข้ามกับ นูเมนา (สิ่งในตัวมันเอง) เราสามารถรู้ได้เฉพาะปรากฏการณ์เท่านั้น

ในทัศนะของคานท์ คือวัตถุแห่งประสบการณ์ตามที่ปรากฏต่อผัสสะของมนุษย์ ซึ่งถูกจัดโครงสร้างโดยที่ว่าง กาลเวลา และหมวดหมู่ทางปัญญา ตรงข้ามกับ นูเมนอน (สิ่งในตัวมันเอง) ซึ่งไม่อาจรู้ได้

ในอุตมรัฐของเพลโต คือผู้ปกครองในอุดมคติของเมืองที่ยุติธรรม เพราะพวกเขามีความรู้ในเรื่อง "แบบ" (โดยเฉพาะแบบแห่งความดี) จึงเป็นผู้ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมที่สุดในการปกครองเพื่อประโยชน์ของรัฐโดยรวม

ศาสตร์ที่ศึกษาถึงธรรมชาติอันเป็นมูลฐานของความรู้ ความจริง และการดำรงอยู่ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการสืบสวนเชิงวิพากษ์ในหลักการของเหตุผล จริยศาสตร์ และอภิปรัชญา

ข้อเสนอที่ว่าทุกสิ่งเป็นกายภาพ หรือดำรงอยู่โดยมีการกำกับแกนโดยกายภาพ เป็นทัศนะที่สืบทอดมาจากสสารนิยม โดยปรับปรุงให้รวมถึงแรง สนาม และกาล-อวกาศ

ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าทุกสิ่งเป็นเรื่องทางกายภาพ หรือขึ้นอยู่กับสิ่งทางกายภาพ ในปรัชญาจิตถือว่าสภาวะทางจิตนั้นในท้ายที่สุดแล้วก็คือสภาวะสมองทางกายภาพนั่นเอง

ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่า "แบบ" (สากลภูมิลักษณ์) ดำรงอยู่เป็นอิสระจากสิ่งเฉพาะหน่วยที่สะท้อนแบบนั้นออกมา แบบเหล่านี้อยู่ในมิตินามธรรมที่เป็นอมตะและมีความจริงแท้ยิ่งกว่าวัตถุทางประสาทสัมผัส

ระบบปรัชญาของเพลโตและสานุศิษย์ ซึ่งมีลักษณะเด่นคือความเชื่อในการดำรงอยู่ของ 'แบบ' (Forms) หรือ 'มโนคติ' (Ideas) อันเป็นนามธรรม นิรันดร์ และไม่เปลี่ยนแปลง โดยถือว่าสิ่งเหล่านี้คือสัจภาวะที่แท้จริง ในขณะที่โลกทางกายภาพเป็นเพียงเงาของมันเท่านั้น

ทัศนะที่ว่าวัตถุทางคณิตศาสตร์ (จำนวน, เซต) มีอยู่ในฐานะสิ่งนามธรรม นิรันดร์ และเป็นอิสระจากจิต เรา "ค้นพบ" พวกมัน ไม่ใช่ประดิษฐ์มันขึ้นมา

ความรู้สึกพึงพอใจและเพลิดเพลิน ในแนวคิดสุขนิยมเชิงจริยศาสตร์และอรรถประโยชน์นิยม ถือว่าความสุขเป็นสิ่งดีงามสูงสุดและเป็นเป้าหมายสูงสุดของการกระทำของมนุษย์

หลักคำสอนทางปรัชญาที่เชื่อว่าความจริงแท้ประกอบด้วยสสารหรือหลักการพื้นฐานอันติมะหลายสิ่ง แทนที่จะเป็นเพียงหนึ่งเดียว (เอกนิยม) หรือสองสิ่ง (ทวินิยม) ในปรัชญาสังคม หมายถึงการอยู่ร่วมกันของกลุ่มและทัศนะที่หลากหลาย

ระบบปรัชญาที่ยอมรับเฉพาะสิ่งที่สามารถพิสูจน์ยืนยันได้ทางวิทยาศาสตร์ หรือที่สามารถพิสูจน์ได้ด้วยตรรกะหรือคณิตศาสตร์ และปฏิเสธอภิปรัชญาและเทววิทยาว่าเป็นสิ่งไร้ความหมาย

ระบบปรัชญาที่ยอมรับเฉพาะสิ่งที่สามารถตรวจสอบได้ทางวิทยาศาสตร์ หรือสามารถพิสูจน์ได้ทางตรรกะหรือคณิตศาสตร์เท่านั้น โดยปฏิเสธอภิปรัชญาและเทวนิยมว่าเป็นเรื่องไร้ความหมาย

เครื่องมือที่ใช้ในตรรกะทัศนภาวะและอภิปรัชญาเพื่ออธิบายความจำเป็นและความเป็นไปได้ "เป็นไปได้ที่ P" เป็นจริงถ้า P เป็นจริงในโลกที่เป็นไปได้อย่างน้อยหนึ่งโลก; "จำเป็นที่ P" เป็นจริงถ้า P เป็นจริงในทุกโลกที่เป็นไปได้

ขบวนการในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 ที่มีลักษณะเด่นคือความสงสัยอย่างกว้างขวาง อัตวิสัยนิยม หรือสัมพัทธนิยม ความระแวงในเหตุผล และความอ่อนไหวต่อบทบาทของอุดมการณ์ในการสร้างและรักษาอำนาจทางการเมืองและเศรษฐกิจ

ในทัศนะของอริสโตเติล คือความสามารถของสิ่งหนึ่งที่จะเปลี่ยนแปลงหรือกลายเป็นสิ่งอื่น (เช่น ผลโอ๊กมีภาวะแฝงที่จะกลายเป็นต้นโอ๊ก) มันถูกทำให้เป็นจริงโดย Energeia (ภาวะจริง)

ขบวนการทางปรัชญาที่นิยามความหมายและความจริงของแนวคิดโดยอิงจากผลลัพธ์เชิงปฏิบัติและประโยชน์ใช้สอย แนวคิดนี้บุกเบิกโดยนักคิดอย่าง ชาร์ลส์ แซนเดอร์ส เพิร์ซ, วิลเลียม เจมส์ และจอห์น ดิวอี้

ประเพณีทางปรัชญา (เพิร์ซ, เจมส์, ดิวอี้) ที่ถือว่าความหมายของแนวคิดต่างๆ ควรถูกค้นหาจากผลลัพธ์ในทางปฏิบัติ และความจริงคือสิ่งที่สามารถใช้งานได้จริงหรือมีประโยชน์ในทางปฏิบัติ

ทัศนะ (เจมส์, เพิร์ซ) ที่ว่าความหมายและความจริงของแนวคิดทางอภิปรัชญาขึ้นอยู่กับผลลัพธ์ในทางปฏิบัติของมัน "ความจริงเกิดขึ้นกับความคิด" เมื่อความคิดนั้นใช้การได้

(ภาษาสันสกฤต) ธรรมชาติหรือปฐมธาตุ ในปรัชญาสางขยะ หมายถึง หลักการอันเป็นนิรันดร์ ไร้สำนึก และสร้างสรรค์ ซึ่งภายใต้อิทธิพลของปุรุษะได้คลี่คลายกลายเป็นโลกแห่งวัตถุ

(สันสกฤต) การสลายตัวหรือความพินาศ ในจักรวาลวิทยาอินเดีย หมายถึงการที่จักรวาลสลายตัวเป็นระยะเพื่อกลับคืนสู่มูลเหตุดั้งเดิม (ประกฤติ หรือ พรหมัน) เมื่อสิ้นสุดวัฏจักรของจักรวาล

(ภาษาสันสกฤต) แหล่งที่มาหรือวิธีการเพื่อให้ได้มาซึ่งความรู้ที่ถูกต้องสมบูรณ์ สำนักปรัชญาอินเดียต่างๆ ยอมรับประมาณะหลายชนิด เช่น ประตยักษ์ (การรับรู้โดยตรง), อนุมาน (การอนุมาน) และศัพทะ (ถ้อยคำที่เชื่อถือได้)