คำศัพท์ที่ขึ้นต้นด้วย
M
Metaphysical Necessity
Mความจำเป็นทางอภิปรัชญา
ประเภทของความจำเป็นที่ลึกซึ้งกว่าความจำเป็นทางตรรกะ หมายถึงสิ่งที่ไม่สามารถเป็นอย่างอื่นได้ตามธรรมชาติของตัวสิ่งนั้นเอง (เช่น น้ำจำเป็นต้องเป็น H2O)
อ่านเพิ่มเติมMetaphysics
Mอภิปรัชญา
สาขาหลักของปรัชญาที่ศึกษาเกี่ยวกับธรรมชาติพื้นฐานของความจริง ภาวะ (Being) พื้นที่ เวลา ความเป็นสาเหตุ และความเป็นไปได้
อ่านเพิ่มเติมอภิปรัชญา
สาขาของปรัชญาที่ศึกษาธรรมชาติพื้นฐานของความจริง การมีอยู่ และจักรวาล อริสโตเติลเรียกมันว่า "ปรัชญาแรก" เกี่ยวข้องกับคำถามเรื่องภาวะ สารัตถะ สาเหตุ เวลา และที่ว่าง
อ่านเพิ่มเติมMethod of Doubt (Cartesian Doubt)
วิธีสงสัย (ข้อสงสัยแบบเดส์การตส์)
กระบวนการที่เป็นระบบในการสงสัยความจริงของความเชื่อตนเอง เดส์การตส์สงสัยทุกสิ่งที่สามารถสงสัยได้ (ประสาทสัมผัส, ความจริง, คณิตศาสตร์) จนกระทั่งพบสิ่งที่ไม่อาจสงสัยได้ นั่นคือ "Cogito, ergo sum" (ฉันคิด ดังนั้นฉันจึงมีอยู่)
อ่านเพิ่มเติมMicrocosm
จุลจักรวาล
"โลกขนาดเล็ก" ในทางปรัชญา หมายถึง มนุษย์หรือปัจเจกบุคคลที่ถูกมองว่าเป็นแบบจำลองย่อส่วนหรือตัวแทนขนาดเล็กของจักรวาล (มหจักรวาล)
อ่านเพิ่มเติมMimamsa
มีมังสา
(สันสกฤต) หนึ่งในหกสำนักปรัชญาอาสติกะ (ฝ่ายดั้งเดิม) ของอินเดีย มุ่งเน้นการสอบสวนธรรมชาติแห่งธรรมะ และการตีความส่วนที่ว่าด้วยพิธีกรรมในคัมภีร์พระเวท
อ่านเพิ่มเติมMind
Mจิต
สิ่งที่มีความตระหนักรู้ คิด และรู้สึก ในทางอภิปรัชญาถกเถียงว่าจิตเป็นสารัตถะที่แยกจากกาย (ทวิภาคนิยม) หรือเป็นผลผลิตของกระบวนการทางกายภาพ (เอกนิยม)
อ่านเพิ่มเติมMind-Body Dualism
Mทวิภาคนิยมแบบจิตและกาย
ทัศนะที่ว่าจิตและกายเป็นสิ่งสองสิ่งที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง โดยทั่วไปมองว่าจิตเป็นสิ่งที่ไม่กินที่และกายเป็นสิ่งที่กินที่
อ่านเพิ่มเติมMind-Body Problem
ปัญหากาย-จิต
ปัญหาทางปรัชญาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างจิตของมนุษย์ (จิตสำนึก) กับร่างกาย (สมองทางกายภาพ) จุดยืนสำคัญได้แก่ ทวินิยม (แยกจากกันเป็นคนละสาร) และกายภาพนิยม (จิตคือสสาร)
อ่านเพิ่มเติมMiracle
ปาฏิหาริย์
ฮูมนิยามว่าเป็น "การละเมิดกฎธรรมชาติ" ฮูมโต้แย้งว่าเนื่องจากประสบการณ์ของเราเกี่ยวกับกฎธรรมชาตินั้นสม่ำเสมอ หลักฐานที่คัดค้านปาฏิหาริย์จึงมีน้ำหนักมากกว่าคำบอกเล่าที่สนับสนุนปาฏิหาริย์เสมอ
อ่านเพิ่มเติมModal Fictionalism
Mนิยายนิยมเชิงมอดัล
ทัศนะที่ว่าการพูดถึง "โลกที่เป็นไปได้" ไม่ได้เป็นการอ้างถึงสิ่งที่มีอยู่จริง แต่เป็นเพียงเครื่องมือสมมติที่มีประโยชน์ในการวิเคราะห์ประพจน์
อ่านเพิ่มเติมModality
Mทัศนภาวะ (มอดัลลิที)
ลักษณะทางอภิปรัชญาที่เกี่ยวกับความเป็นไปได้ (Possibility) ความจำเป็น (Necessity) และความบังเอิญ (Contingency)
อ่านเพิ่มเติมMode
Mอาการ (โหมด)
คุณสมบัติหรือสภาวะที่ขึ้นอยู่กับการดำรงอยู่ของสารัตถะ (Substance) ไม่สามารถดำรงอยู่ได้ด้วยตัวเอง (เช่น ทรงกลมคืออาการของขี้ผึ้ง)
อ่านเพิ่มเติมMoksha
โมกษะ
(สันสกฤต) ความหลุดพ้นหรือการปลดปล่อย ในปรัชญาอินเดียถือเป็นเป้าหมายสูงสุดของชีวิตมนุษย์ หมายถึงอิสรภาพของอาตมัน (วิญญาณ) จากวงจรแห่งการเกิด การตาย และการเกิดใหม่ (สังสารวัฏ) และการบรรลุถึงความสุขอันเป็นนิรันดร์หรือการรวมเป็นหนึ่งเดียวกับสภาวะสัมบูรณ์
อ่านเพิ่มเติมMonad
Mโมนัด
ในอภิปรัชญาของไลบ์นิซ หมายถึงหน่วยพื้นฐานที่เรียบง่ายของความจริงซึ่งไร้รูปร่าง เป็นปัจเจก และไม่ขึ้นต่อกัน เป็นบ่อเกิดของกิจกรรมทั้งปวง
อ่านเพิ่มเติมโมนาด (ปรมาณูทางจิต)
ในปรัชญาของไลบ์นิซ คือสารัตถะพื้นฐานที่เรียบง่ายและแบ่งแยกไม่ได้ซึ่งประกอบกันเป็นจักรวาล โมนาด "ไร้หน้าต่าง" (ไม่ปฏิสัมพันธ์กันโดยตรง) แต่ประสานกันด้วยความกลมกลืนที่กำหนดไว้ล่วงหน้าโดยพระเจ้า
อ่านเพิ่มเติมMonism
Mเอกนิยม
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าความจริงทั้งหมดประกอบด้วยสิ่งเพียงชนิดเดียวหรือสารัตถะเพียงหนึ่งเดียว (เช่น วัตถุนิยม หรือ จิตนิยม)
อ่านเพิ่มเติมเอกนิยม
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าความจริงประกอบด้วยหน่วยรวมหนึ่งเดียวที่แยกไม่ได้ สปิโนซาเสนอเอกนิยมเชิงสารัตถะ: มีสารัตถะเพียงหนึ่งเดียว (พระเจ้าหรือธรรมชาติ) จิตและกายเป็นเพียงคุณลักษณะของมัน
อ่านเพิ่มเติมMoral Luck
โชคทางศีลธรรม
แนวคิด (เบอร์นาร์ด วิลเลียมส์, โทมัส เนเกล) ที่อธิบายสถานการณ์ซึ่งผู้กระทำทางศีลธรรมถูกตำหนิหรือยกย่องจากการกระทำหรือผลลัพธ์ ทั้งที่ชัดเจนว่าผู้กระทำนั้นไม่ได้มีการควบคุมอย่างเต็มที่เหนือการกระทำหรือผลลัพธ์นั้น (เช่น คนขับรถที่โชคไม่ดีชนเด็กวิ่งตัดหน้า)
อ่านเพิ่มเติมMoral Philosophy
จริยศาสตร์
ปรัชญาสาขาที่ศึกษาเกี่ยวกับคุณค่าและจริยธรรม โดยสืบสวนถึงธรรมชาติของความถูกและความผิด คุณธรรม และหน้าที่
อ่านเพิ่มเติมMotion
Mการเคลื่อนที่ (กลายเป็น)
การเปลี่ยนแปลงสถานะของวัตถุ ปัญหานี้ถูกท้าทายโดยปฏิทรรศน์ของซีโนที่โต้แย้งว่าการเคลื่อนที่เป็นไปไม่ได้ในเชิงตรรกะ
อ่านเพิ่มเติมMulticulturalism
พหุวัฒนธรรมนิยม
ปรัชญาการเมืองที่สนับสนุนให้มีความใส่ใจและการรักษาไว้ซึ่งกลุ่มวัฒนธรรมที่แตกต่างกันภายในสังคมอย่างเหมาะสม โดยโต้แย้งว่าวัฒนธรรมชนกลุ่มน้อยจำเป็นต้องมีสิทธิพิเศษหรือการคุ้มครองเพื่อความอยู่รอดจากการครอบงำของวัฒนธรรมหลัก
อ่านเพิ่มเติม