โลกที่ยิ่งใหญ่หรือจักรวาลโดยรวม มักใช้ในความหมายตรงกันข้ามกับ 'จุลจักรวาล' (ปัจเจกบุคคลหรือมนุษย์) โดยอาศัยความเชื่อทางปรัชญาที่ว่าหลักการหรือโครงสร้างเดียวกันดำรงอยู่ทั้งในจักรวาลและในตัวมนุษย์

โครงร่างทางอภิปรัชญาโบราณที่เสนอว่ามีความสอดคล้องกันเชิงโครงสร้างระหว่างจักรวาลโดยรวม (มหภพ) และมนุษย์แต่ละปัจเจก (จุลภพ); "มนุษย์คือโลกใบเล็ก"

สำนักปรัชญา 'มัชฌิมมรรคา' (ทางสายกลาง) แห่งพุทธศาสนามหายาน ก่อตั้งโดยท่านนาคารชุน เน้นย้ำหลักการเรื่องศูนยตา (ความว่าง) โดยยึดถือว่าปรากฏการณ์ทั้งปวงล้วนว่างเปล่าจากสภาวะแท้จริงในตัวเอง (สวภาวะ) หรือการดำรงอยู่อย่างอิสระ

(ภาษาสันสกฤต: ผู้ยิ่งใหญ่) ในปรัชญาสางขยะ คือวิวัฒน์แรกที่เกิดจากปรักฤติ (ธรรมชาติแรกเริ่ม) เป็นตัวแทนของพุทธิแห่งจักรวาลหรือหลักการสากลแห่งการกำหนดตัดสิน

(ภาษาสันสกฤต: "ยานอันยิ่งใหญ่") หนึ่งในสองนิกายหลักของพระพุทธศาสนา ซึ่งเน้นอุดมคติของพระโพธิสัตว์ ผู้แสวงหาการตรัสรู้เพื่อประโยชน์แก่สรรพสัตว์ทั้งปวง และให้ความสำคัญกับแนวคิดเรื่องความกรุณาและศูนยตา

(สันสกฤต) จิต หรืออายตนะภายในแห่งการรับรู้ ในปรัชญาอินเดีย คือองค์คุณที่ประสานการทำงานของอินทรีย์ภายนอก และทำหน้าที่เป็นเครื่องมือของความคิด ความรู้สึก และเจตจำนง

ในอภิปรัชญาของคานท์ หมายถึงความหลากหลายที่ยุ่งเหยิงของข้อมูลผัสสะที่ได้รับผ่านการหยั่งรู้ (พื้นที่และเวลา) ก่อนที่มันจะถูกสังเคราะห์และจัดระเบียบโดยความเข้าใจให้เป็นประสบการณ์ที่ต่อเนื่องกัน

(ภาษาสันสกฤต) เสียง พยางค์ คำ หรือกลุ่มคำอันศักดิ์สิทธิ์ที่เชื่อว่ามีพลังทางจิตวิญญาณและจิตใจ ในทางปรัชญาและศาสนาใช้เป็นเครื่องมือเพื่อการทำสมาธิและบรรลุถึงการหยั่งรู้ทางจิตวิญญาณ

วิธีการวิเคราะห์ทางสังคมและเศรษฐกิจที่มองความสัมพันธ์ทางชนชั้นและความขัดแย้งทางสังคมโดยใช้การตีความพัฒนาการทางประวัติศาสตร์แบบวัตถุนิยม (วัตถุนิยมประวัติศาสตร์) ทำนายการล่มสลายของทุนนิยมและการผงาดขึ้นของคอมมิวนิสต์ผ่านการปฏิวัติของชนชั้นกรรมาชีพ

ข้อความที่มีชื่อเสียงในหนังสือ "จิตวิทยาแห่งจิต" ของเฮเกล อธิบายถึงการเผชิญหน้าระหว่างจิตสำนึกสองดวง พวกเขาต่อสู้เพื่อการยอมรับ ฝ่ายหนึ่งเสี่ยงชีวิตและกลายเป็นนาย อีกฝ่ายกลัวความตายและกลายเป็นทาส แต่กลับกลายเป็นว่าทาสบรรลุถึงความตระหนักรู้ในตนเองที่แท้จริงผ่านการใช้แรงงาน

ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าสสารเป็นสิ่งเดียวที่มีอยู่จริง และปรากฏการณ์ทั้งหมด (รวมถึงจิตสำนึก) สามารถอธิบายได้ว่าเป็นผลมาจากปฏิสัมพันธ์ทางวัตถุ

ในอภิปรัชญาร่วมสมัย มักถูกเรียกว่า Physicalism ซึ่งมองว่าทุกสิ่งในโลกเป็นสิ่งที่ถูกกำหนดโดยคุณสมบัติทางกายภาพพื้นฐาน

ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าความจริงประกอบด้วยสสารและการเคลื่อนที่ของสสารเท่านั้น สภาวะทางจิตและจิตสำนึกเป็นเพียงผลพลอยได้หรือคุณสมบัติของปฏิสัมพันธ์ทางวัตถุ

ในปรัชญาอริสโตเติลและยุคกลาง หมายถึงสิ่งที่ไร้รูปร่างแต่มีความสามารถในการรับรูปแบบ (Form) เพื่อเป็นวัตถุที่จำเพาะเจาะจง

การสืบค้นความสัมพันธ์ระหว่างสสารที่เป็นวัตถุวิสัยกับวิธีการที่เราได้รับรู้สสารนั้นผ่านประสาทสัมผัส

ในส้อมของฮูม คือประพจน์ที่ขึ้นอยู่กับประสบการณ์และสภาวะของโลก (หลังประสบการณ์) สิ่งตรงข้ามของมันเป็นไปได้เสมอ (เช่น "ดวงอาทิตย์จะขึ้นพรุ่งนี้" เป็นเรื่องของข้อเท็จจริง ไม่ใช่ความจำเป็นทางตรรกะ)

หลักการกระทำเชิงอัตวิสัย กฎที่ปัจเจกบุคคลยึดถือปฏิบัติสำหรับตนเอง (เช่น "ฉันจะไม่โกหก") คำสั่งเด็ดขาดของคานท์ทำหน้าที่ทดสอบหลักปฏิบัติเหล่านี้ว่าสามารถเป็นกฎสากลได้หรือไม่

(ภาษาสันสกฤต) ภาพลวงตาหรือพลังสร้างสรรค์ ในปรัชญาอไทฺวตะเวทานตะ หมายถึงพลังอำนาจอันลี้ลับของพรหมันที่ทำให้สัจภาวะอันเป็นหนึ่งเดียวปรากฏเป็นโลกแห่งนามและรูปอันหลากหลาย นอกจากนี้ยังถูกอธิบายว่าเป็นอวิชชาแห่งจักรวาลที่บดบังความจริงไว้

ในลัทธิอไทวตะ เวทานตะ หมายถึงภาพลวงตาแห่งจักรวาลที่บดบังความจริงแท้ (พรหมมัน) ทำให้โลกแห่งความหลากหลายปรากฏเหมือนเป็นจริง มันคือพลังที่ทำให้ "หนึ่งเดียว" ปรากฏเป็น "ความหลากหลาย"

เฟรเกแยกแยะระหว่าง "สิ่งที่อ้างถึง" (Reference) ของคำ (วัตถุที่คำนั้นแทน) และ "ความหมาย/นัย" (Sense) (รูปแบบการนำเสนอ) ตัวอย่างเช่น "ดาวรุ่ง" และ "ดาวประกายพรึก" มีสิ่งที่อ้างถึงเหมือนกัน (ดาวศุกร์) แต่มีความหมายต่างกัน

ทัศนะทางปรัชญาที่เชื่อว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติทั้งหมดสามารถอธิบายได้ด้วยกฎของสสารและการเคลื่อนที่ โดยเปรียบเทียบจักรวาลและสิ่งมีชีวิตว่าเป็นเสมือนเครื่องจักรกลที่ซับซ้อน

ความเชื่อที่ว่าโลกนี้มิได้ดีพร้อมหรือเลวร้ายโดยสมบูรณ์ แต่สามารถปรับปรุงให้ดีขึ้นได้ด้วยความพยายามและการกระทำทางศีลธรรมของมนุษย์ จัดเป็นแนวคิดที่อยู่กึ่งกลางระหว่างศุภนิยมและอนิฏฐนิยม

สาขาของอภิปรัชญาและตรรกศาสตร์ที่ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างส่วนย่อย (Parts) และส่วนรวม (Wholes)

ภาษาที่ใช้เพื่อบรรยายหรือวิเคราะห์ภาษาอื่น (ภาษาเป้าหมาย) ใช้เพื่อหลีกเลี่ยงความสับสนและปฏิทรรศน์ทางความหมายในระบบทางอภิปรัชญา