การกำหนดคุณลักษณะ อารมณ์ หรือเจตนาของมนุษย์ให้แก่สิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ โดยเฉพาะพระเจ้า นักปรัชญาอย่างซีโนฟาเนสวิพากษ์วิจารณ์เรื่องนี้ในความเชื่อทางศาสนา

ความคิดทั่วไปหรือภาพตัวแทนในใจซึ่งสอดคล้องกับกลุ่มของวัตถุหรือคุณสมบัติต่างๆ

ความรู้สึกผิดชอบชั่วดีภายในจิตใจซึ่งทำหน้าที่เป็นเครื่องชี้นำว่าการกระทำของตนนั้นถูกหรือผิด

ขอบเขตที่วัดได้บางประเภท เช่น ความยาว ความกว้าง ความลึก หรือเวลา การถกเถียงทางอภิปรัชญาตั้งคำถามว่าอวกาศจำเป็นต้องมี 3 มิติหรือไม่ หรือมิติที่สูงกว่ามีอยู่จริง (เช่น ในทฤษฎีสตริง)

ในทฤษฎีสัมพัทธภาพ เวลาถูกพิจารณาว่าเป็นมิติที่สี่ นักอภิปรัชญาถกเถียงกันว่าเวลาเป็นมิติที่เหมือนกับพื้นที่เป๊ะๆ (สัสสตนิยม) หรือแตกต่างออกไป (ปัจจุบันนิยม)

ข้อวิพากษ์ของ วิลฟริด เซลลาร์ส ต่อแนวคิดที่ว่ามีประสบการณ์ทางผัสสะที่เป็นรากฐานและไม่ต้องอาศัยการอนุมาน ("สิ่งที่ถูกกำหนดให้") ซึ่งสามารถเป็นฐานความรู้ที่มั่นคงโดยไม่ต้องอิงอาศัยมโนทัศน์ใดๆ มาก่อน

ในจริยศาสตร์ของอริสโตเติล, ทางสายกลางที่พึงปรารถนาระหว่างสองขั้วสุดโต่ง, ขั้วหนึ่งคือความมากเกินไปและอีกขั้วหนึ่งคือความขาดแคลน. คุณธรรมถูกมองว่าเป็นนิสัยของการเลือก "ทางสายกลาง" นี้ที่สัมพันธ์กับเรา.

หลักจริยธรรมคุณธรรมของอริสโตเติล ที่ระบุว่าคุณธรรมทางศีลธรรมคือค่ากลาง (ทางสายกลาง) ระหว่างขั้วสุดโต่งสองข้าง คือภาวะมากเกินไปและภาวะขาดแคลน (เช่น ความกล้าหาญ คือค่ากลางระหว่างความบ้าบิ่นและความขี้ขลาด)

จุดยืนทางปรัชญาและจริยธรรมที่เน้นคุณค่าและอำนาจของมนุษย์ ทั้งในระดับปัจเจกและส่วนรวม โดยทั่วไปแล้วจะชอบการคิดเชิงวิพากษ์และหลักฐาน (เหตุผลนิยมและประจักษ์นิยม) มากกว่าหลักคำสอนหรือความเชื่อทางไสยศาสตร์

จุดยืนทางปรัชญาที่เน้นคุณค่าและศักยภาพของมนุษย์ ทั้งในระดับปัจเจกและส่วนรวม ซาทร์โต้แย้งว่าอัตถิภาวนิยมคือมนุษยนิยมรูปแบบหนึ่ง เพราะมันวางความรับผิดชอบทั้งหมดของการมีอยู่ไว้ที่ตัวมนุษย์เอง โดยไม่ต้องพึ่งพาพระเจ้า

ทัศนะที่ว่ามนุษย์เป็นผู้สร้างความหมายและค่านิยมของตนเองในโลกที่ปราศจากแบบแผนที่กำหนดไว้ล่วงหน้าจากสวรรค์

ภาพลวงตาที่หลอกลวงหรือการตีความผิดพลาดของสิ่งกระตุ้นทางประสาทสัมผัส ในทางปรัชญา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของญาณวิทยา มีการศึกษาเพื่อแยกแยะระหว่างสิ่งที่ปรากฏกับความเป็นจริง (ดูเพิ่มเติม: มายา)

ฟรอยด์นิยามความเชื่อทางศาสนาว่าเป็นภาพลวงตา ไม่ใช่เพราะมันเป็นเท็จเสมอไป แต่เพราะมันเกิดจากความปรารถนาของมนุษย์ (การเติมเต็มความปรารถนา) โดยเฉพาะความต้องการการปกป้องและความสะดวกสบาย มากกว่าจะเกิดจากความเป็นจริง

ความเชื่อที่ว่ามโนทัศน์บางอย่างมีอยู่แล้วในจิตตั้งแต่มันถูกสร้างขึ้น ไม่ได้มาจากการรับรู้ทางผัสสะ (เช่น มโนทัศน์เรื่องพระเจ้า หรือความจริงทางคณิตศาสตร์)

โลกที่ยิ่งใหญ่หรือจักรวาลโดยรวม มักใช้ในความหมายตรงกันข้ามกับ 'จุลจักรวาล' (ปัจเจกบุคคลหรือมนุษย์) โดยอาศัยความเชื่อทางปรัชญาที่ว่าหลักการหรือโครงสร้างเดียวกันดำรงอยู่ทั้งในจักรวาลและในตัวมนุษย์

โครงร่างทางอภิปรัชญาโบราณที่เสนอว่ามีความสอดคล้องกันเชิงโครงสร้างระหว่างจักรวาลโดยรวม (มหภพ) และมนุษย์แต่ละปัจเจก (จุลภพ); "มนุษย์คือโลกใบเล็ก"

สำนักปรัชญา 'มัชฌิมมรรคา' (ทางสายกลาง) แห่งพุทธศาสนามหายาน ก่อตั้งโดยท่านนาคารชุน เน้นย้ำหลักการเรื่องศูนยตา (ความว่าง) โดยยึดถือว่าปรากฏการณ์ทั้งปวงล้วนว่างเปล่าจากสภาวะแท้จริงในตัวเอง (สวภาวะ) หรือการดำรงอยู่อย่างอิสระ

(ภาษาสันสกฤต: ผู้ยิ่งใหญ่) ในปรัชญาสางขยะ คือวิวัฒน์แรกที่เกิดจากปรักฤติ (ธรรมชาติแรกเริ่ม) เป็นตัวแทนของพุทธิแห่งจักรวาลหรือหลักการสากลแห่งการกำหนดตัดสิน

(ภาษาสันสกฤต: "ยานอันยิ่งใหญ่") หนึ่งในสองนิกายหลักของพระพุทธศาสนา ซึ่งเน้นอุดมคติของพระโพธิสัตว์ ผู้แสวงหาการตรัสรู้เพื่อประโยชน์แก่สรรพสัตว์ทั้งปวง และให้ความสำคัญกับแนวคิดเรื่องความกรุณาและศูนยตา

(สันสกฤต) จิต หรืออายตนะภายในแห่งการรับรู้ ในปรัชญาอินเดีย คือองค์คุณที่ประสานการทำงานของอินทรีย์ภายนอก และทำหน้าที่เป็นเครื่องมือของความคิด ความรู้สึก และเจตจำนง

(ภาษาสันสกฤต) เสียง พยางค์ คำ หรือกลุ่มคำอันศักดิ์สิทธิ์ที่เชื่อว่ามีพลังทางจิตวิญญาณและจิตใจ ในทางปรัชญาและศาสนาใช้เป็นเครื่องมือเพื่อการทำสมาธิและบรรลุถึงการหยั่งรู้ทางจิตวิญญาณ

(ภาษาสันสกฤต) ภาพลวงตาหรือพลังสร้างสรรค์ ในปรัชญาอไทฺวตะเวทานตะ หมายถึงพลังอำนาจอันลี้ลับของพรหมันที่ทำให้สัจภาวะอันเป็นหนึ่งเดียวปรากฏเป็นโลกแห่งนามและรูปอันหลากหลาย นอกจากนี้ยังถูกอธิบายว่าเป็นอวิชชาแห่งจักรวาลที่บดบังความจริงไว้

ในลัทธิอไทวตะ เวทานตะ หมายถึงภาพลวงตาแห่งจักรวาลที่บดบังความจริงแท้ (พรหมมัน) ทำให้โลกแห่งความหลากหลายปรากฏเหมือนเป็นจริง มันคือพลังที่ทำให้ "หนึ่งเดียว" ปรากฏเป็น "ความหลากหลาย"

(สันสกฤต) หนึ่งในหกสำนักปรัชญาอาสติกะ (ฝ่ายดั้งเดิม) ของอินเดีย มุ่งเน้นการสอบสวนธรรมชาติแห่งธรรมะ และการตีความส่วนที่ว่าด้วยพิธีกรรมในคัมภีร์พระเวท

หลักการแห่งความประหยัดในการให้เหตุผล: "ไม่ควรเพิ่มหน่วยต่างๆ เกินความจำเป็น" ซึ่งเสนอว่าในบรรดาสมมติฐานที่แข่งขันกัน สมมติฐานที่มีข้อตกลงเบื้องต้นน้อยที่สุดควรเป็นทางเลือกที่ได้รับความสำคัญมากกว่า