(จิตวิทยา/ปรัชญา) สภาวะแห่งการมีสติสัมปชัญญะและตื่นตัว ซึ่งตรงข้ามกับสภาวะฝันหรือหลับลึก ในปรัชญาอินเดียหมายถึงสภาวะชาครัต (Jagrat) ซึ่งเป็นสภาวะที่อาตมันรับรู้โลกภายนอกผ่านทางอินทรีย์

ข้อเสนอทางอภิปรัชญาแรกในปรัชญาตะวันตก (ธาเลส) ที่เสนอว่า "น้ำ" คือสารัตถะพื้นฐาน (Arché) ซึ่งสรรพสิ่งกำเนิดขึ้นและจะกลับคืนสู่มัน เป็นจุดเปลี่ยนจากคำอธิบายแบบตำนานปรัมปราสู่แบบธรรมชาตินิยม

สภาวะของการกระทำที่ขัดแย้งกับการตัดสินใจที่ดีกว่าของตนเอง โสเครตีสปฏิเสธความเป็นไปได้ของสิ่งนี้ (โดยอ้างว่าไม่มีใครทำผิดโดยรู้อยู่แล้ว) ในขณะที่อริสโตเติลโต้แย้งว่ามันเกิดขึ้นเมื่ออารมณ์ความรู้สึกเข้าบดบังความรู้ในสิ่งที่ถูกที่ควรชั่วคราว

ในจริยศาสตร์และปรัชญาสังคม หมายถึงความอุดมสมบูรณ์ของทรัพย์สินมีค่าหรือเงินทอง นักปรัชญาเช่นอริสโตเติลและนักปรัชญาในธรรมเนียมอินเดีย (ภายใต้แนวคิดเรื่องอรรถะ) อภิปรายถึงความมั่งคั่งในแง่ของบทบาทในการบรรลุชีวิตที่ดีและความสัมพันธ์กับคุณธรรม

แนวคิดหรือมุมมองที่ครอบคลุมเกี่ยวกับจักรวาลและความสัมพันธ์ของมนุษย์ที่มีต่อมัน ในทางอภิปรัชญา (ดิลไธ) หมายถึงกรอบความเชื่อโดยรวมที่ทำหน้าที่จัดระเบียบประสบการณ์ต่อความเป็นจริงของบุคคลหรือวัฒนธรรม

มโนทัศน์หรือมุมมองที่ครอบคลุมเกี่ยวกับจักรวาลและความสัมพันธ์ของมนุษยชาติต่อจักรวาลนั้น วิลเฮล์ม ดิลธีย์ โต้แย้งว่าปรัชญาเป็นการแสดงออกถึงโลกทัศน์ของยุคสมัยทางประวัติศาสตร์หรือวัฒนธรรมเฉพาะ มากกว่าจะเป็นความจริงสัมบูรณ์ที่เหนือกาลเวลา

หรือเป็นที่รู้จักในนาม "ปรัชญากระบวนการ" (Process Philosophy) ที่เสนอว่าองค์ประกอบพื้นฐานของความเป็นจริงไม่ใช่สารัตถะที่หยุดนิ่ง แต่เป็น "หน่วยที่มีอยู่จริง" (actual entities) หรือ "โอกาสที่มีอยู่จริง" ซึ่งเป็นเหตุการณ์ชั่วขณะที่มีลักษณะเป็นกระบวนการและความสัมพันธ์ภายใน

ระบบปรัชญาของอัลเฟรด นอร์ธ ไวท์เฮด หรือที่รู้จักในอีกชื่อหนึ่งว่า "ปรัชญากระบวนการ" (Process Philosophy) ซึ่งเน้นย้ำว่าความเป็นจริงพื้นฐานของเอกภพประกอบด้วยเหตุการณ์และกระบวนการ แทนที่จะเป็นสสารที่หยุดนิ่ง และทุกสรรพสิ่งมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกันในโครงข่ายอันซับซ้อนของ "การรับรู้ขั้นต้น" (prehensions)

สภาวะที่เป็นเอกภาพอันสมบูรณ์ ซึ่งประกอบด้วยส่วนต่างๆ ที่มีการจัดระเบียบและสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ในคติองค์รวม (Holism) มีการอ้างว่าองค์รวมนั้นยิ่งใหญ่กว่าผลรวมของส่วนต่างๆ และมีคุณสมบัติที่ส่วนย่อยแต่ละส่วนไม่มี

สมรรถภาพของจิตที่เลือกสรรความปรารถนาหนึ่งจากบรรดาความปรารถนาต่างๆ ที่ปรากฏขึ้นในขณะที่ตัดสินใจ เป็นอำนาจในการเลือกอย่างมีสำนึกหรือการกำหนดตนเอง ข้อถกเถียงในทางปรัชญาเกี่ยวข้องกับปัญหาว่าเจตจำนงนั้นเป็นอิสระหรือถูกกำหนด

ในทัศนะของชอเพนฮาวเออร์ หมายถึงแรงขับพื้นฐานที่มืดบอดและไม่รู้จักพอ ซึ่งประกอบกันเป็นแก่นสารภายในของโลก ปรากฏการณ์ทั้งหมดรวมถึงร่างกายของมนุษย์ เป็นการสำแดงออก (ตัวแทน) ของเจตจำนงที่อยู่เบื้องล่างนี้

ข้อโต้แย้งของ วิลเลียม เจมส์ ที่ว่าบุคคลมีสิทธิที่จะรับทัศนะแห่งความเชื่อต่อสมมติฐานทางศาสนาหรืออภิปรัชญา แม้ในยามที่ขาดหลักฐาน ตราบเท่าที่การตัดสินใจนั้นเป็นทางเลือกที่ "ถูกบีบบังคับ" "มีชีวิต" และ "มีความสำคัญยิ่ง"

หลักการทางอภิปรัชญาของนีตเชอที่เสนอว่าแรงขับพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตทั้งมวลไม่ใช่เพียงการเอาตัวรอด แต่คือการขยาย การสร้างสรรค์ และการกำหนดอำนาจรวมถึงความหมายลงบนโลก

มโนทัศน์ของนีดเช่เกี่ยวกับแรงขับเคลื่อนหลักในสิ่งมีชีวิตทุกชนิด—ไม่ใช่เพียงเพื่อการเอาตัวรอด แต่เพื่อการขยายตัว การเติบโต และการกำหนดเจตจำนงของตนลงบนโลก เป็นพลังสร้างสรรค์ที่อยู่เบื้องหลังการตีค่าใหม่แห่งคุณค่าทั้งปวง

ในปรัชญาของโชเพนเฮาเออร์ หมายถึงแรงขับเคลื่อนพื้นฐานที่ไร้จุดหมายและไม่อาจเติมเต็มได้ ซึ่งประกอบกันเป็นความจริงสูงสุด (สิ่งในตัวมันเอง) วัตถุทางกายภาพและสิ่งมีชีวิตทั้งหมดเป็นเพียงปรากฏการณ์ที่แสดงออกมาของเจตจำนงสากลนี้

รูปแบบสูงสุดของความรู้ ในทัศนะของอริสโตเติล (Sophia) คือการรวมกันของความรู้ทางวิทยาศาสตร์ (episteme) และเหตุผลเชิงปัญญา (nous) ที่เกี่ยวข้องกับสิ่งพื้นฐานและสูงส่งที่สุด (ปฐมปรัชญา)

ที่เกี่ยวข้องกับปรัชญาของ ลุดวิก วิทเกนสไตน์ แนวคิดแบบวิทเกนสไตน์ยุคแรกเน้นที่โครงสร้างตรรกะของภาษา ส่วนยุคหลังเน้นที่ "เกมภาษา" (language games) และ "รูปแบบแห่งชีวิต" (forms of life)

แนวทางปรัชญาที่ได้รับอิทธิพลจากลุดวิก วิตเกนสไตน์ ในงานยุคแรก แนวคิดนี้มุ่งเน้นความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับความเป็นจริง (ทฤษฎีภาพของความหมาย) ส่วนในงานยุคหลังได้เปลี่ยนไปสู่ 'เกมภาษา' และแนวคิดที่ว่าความหมายของคำอยู่ที่การใช้คำนั้นภายในบริบททางสังคมที่เฉพาะเจาะจง

ในทางปรัชญาและภาษาศาสตร์ หมายถึงหน่วยของภาษาที่สื่อความหมาย ในปรัชญาอินเดีย (ศัพทะ) 'วจนะ' หรือศัพทประมาณ (คำบอกเล่าที่เชื่อถือได้) มักถูกวิเคราะห์ว่าเป็นบ่อเกิดแห่งความรู้ปฐมภูมิที่ถูกต้อง โดยเฉพาะในบริบทของคัมภีร์อันศักดิ์สิทธิ์

ในอภิปรัชญาแบบฐานกรณ์ (Lewis) โลกคือหน่วยเฉพาะหน่วยที่มีกาล-อวกาศสูงสุด โลกของเราเป็นเพียงหนึ่งใน "โลกที่เป็นไปได้" จำนวนมากที่มีความจริงเท่าเทียมกัน และถูกตัดขาดจากกันในเชิงสาเหตุและกาล-อวกาศ

ในทัศนะของไฮเดกเกอร์ "โลก" ไม่ใช่จักรวาลทางกายภาพหรือกลุ่มก้อนของวัตถุ แต่เป็นบริบทเชิงความสัมพันธ์ของความหมายและนัยสำคัญที่ดาไซน์อาศัยอยู่ เราไม่เคยเป็นประธานที่แยกโดดเดี่ยว แต่เกี่ยวข้องพัวพันอยู่ในโลกอยู่เสมอ