คำศัพท์ที่ขึ้นต้นด้วย
S
Sense-Datum
Epistemologyข้อมูลทางผัสสะ (เซนส์-เดตัม)
วัตถุโดยตรงของการรับรู้ สิ่งที่เราตระหนักรู้ได้ทันทีในขณะรับผัสสะ (เช่น หย่อมสีแดง) ซึ่งตรงข้ามกับวัตถุทางกายภาพภายนอกที่เป็นตัวก่อให้เกิดความรู้สึกนั้น
อ่านเพิ่มเติมShunyata (Sunyata)
ศูนยตา
(สันสกฤต) ความว่างเปล่า เป็นแนวคิดหลักในพุทธศาสนานิกายมหายาน โดยเฉพาะในสำนักมาธยมิกะ ซึ่งยึดถือว่าปรากฏการณ์ทั้งปวงล้วนว่างเปล่าจาก 'สภาวะของตนเอง' (own-being) หรือธรรมชาติที่แท้จริงในตัว และดำรงอยู่ได้โดยต้องอาศัยปัจจัยอื่นเท่านั้น
อ่านเพิ่มเติมSign / Signifier / Signified
สัญลักษณ์ / ตัวหมาย / สิ่งที่ถูกหมาย
มโนทัศน์แบบโครงสร้างนิยมของโซซูร์เกี่ยวกับสัญลักษณ์ ตัวหมาย (Signifier) คือภาพเสียง (คำพูด) และสิ่งที่ถูกหมาย (Signified) คือมโนทัศน์ ความสัมพันธ์ระหว่างสองสิ่งนี้เป็นแบบตามอำเภอใจและถูกนิยามโดยความต่างภายในระบบ
อ่านเพิ่มเติมSkepticism (Pyrrhonian)
Epistemologyความสงสัยนิยม (ลัทธิพีร์โร)
จุดยืนทางปรัชญาของการงดเว้นการตัดสินในเรื่องที่ไม่ชัดเจนทั้งหมดเพื่อให้บรรลุความสงบทางใจ ยืนยันว่าสำหรับการอ้างเหตุผลทุกอย่าง ย่อมมีการอ้างเหตุผลที่น้ำหนักเท่ากันในทางตรงข้ามเสมอ
อ่านเพิ่มเติมSocial Contract
Political Philosophyสัญญาประชาคม
ทฤษฎีที่ว่าปัจเจกบุคคลตกลงปลงใจ (โดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย) ที่จะรวมกลุ่มกันเป็นสังคมและปฏิบัติตามกฎเกณฑ์เพื่อแลกกับการได้รับความคุ้มครองหรือประโยชน์ทางสังคมอื่นๆ
อ่านเพิ่มเติมSocialism
Political Philosophyสังคมนิยม
ทฤษฎีทางการเมืองและเศรษฐกิจว่าด้วยการจัดองค์กรทางสังคมซึ่งสนับสนุนให้ปัจจัยการผลิต การกระจาย และการแลกเปลี่ยน ควรเป็นกรรมสิทธิ์ของหรืออยู่ภายใต้การกำกับดูแลของชุมชนโดยรวม
อ่านเพิ่มเติมสังคมนิยม
ทฤษฎีทางการเมืองและเศรษฐกิจของการจัดระเบียบสังคมที่สนับสนุนว่า ปัจจัยการผลิต การจำหน่าย และการแลกเปลี่ยน ควรเป็นของสังคมหรือถูกกำกับโดยส่วนรวม
อ่านเพิ่มเติมSolipsism
Metaphysicsอัตนิยม (ลัทธิมีอยู่แต่เพียงฉัน)
ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่ามีเพียงจิตของตนเองเท่านั้นที่แน่ใจได้ว่ามีอยู่จริง วิทเกนสไตน์ตั้งข้อสังเกตว่าสิ่งที่ผู้นิยมลัทธินี้หมายถึงนั้นถูกต้อง แต่ไม่อาจพูดออกมาได้ มันแสดงตัวออกมาเอง
อ่านเพิ่มเติมSophism
โซฟิสม์
การอ้างเหตุผลที่วิบัติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ใช้เพื่อหลอกลวงโดยเจตนา เดิมทีคำนี้หมายถึงคำสอนของพวกโซฟิสต์ในกรีกโบราณ ซึ่งเป็นกลุ่มอาจารย์ที่รับจ้างสอนวาทศิลป์และปรัชญา
อ่านเพิ่มเติมโซฟิสต์ (คัมภีรภาพนิยม / การใช้เล่ห์กระเท่ห์ทางปัญญา)
กลุ่มอาจารย์ในกรีซโบราณที่สอนวิชาวาทศิลป์และคุณธรรมโดยเก็บค่าธรรมเนียม มักถูกเพลโตวิพากษ์วิจารณ์ว่าให้ความสำคัญกับการโน้มน้าวใจมากกว่าความจริงและมีจุดยืนแบบสัมพัทธนิยม
อ่านเพิ่มเติมSoul
วิญญาณ
ส่วนที่เป็นจิตวิญญาณหรือไม่ใช่วัตถุของมนุษย์หรือสัตว์ ซึ่งมักได้รับการพิจารณาว่าเป็นอมตะ (ดูเพิ่มเติม: อาตมัน, ชีวะ)
อ่านเพิ่มเติมSoul (Psyche)
Metaphysicsวิญญาณ
ในอริสโตเติล หมายถึง "รูป" ของร่างกายที่มีชีวิต—หลักการที่ให้ชีวิตและการทำงานแก่ร่างกาย ในทัศนะแบบทวินิยม (เพลโต/เดส์การตส์) หมายถึงสารัตถะที่ไร้วัตถุซึ่งแยกจากร่างกาย
อ่านเพิ่มเติมSpace (Absolute)
Sพื้นที่สัมบูรณ์
ทัศนะ (นิวตัน) ที่ว่าพื้นที่เป็นสารัตถะหรือภาชนะที่ชัดเจนซึ่งดำรงอยู่อย่างเป็นอิสระจากวัตถุที่อยู่ภายในนั้น มันยังคงเหมือนเดิมและไม่เคลื่อนไหว
อ่านเพิ่มเติมSpecies-Being (Gattungswesen)
ภาวะสปีชีส์ (สารัตถะแห่งเผ่าพันธุ์มนุษย์)
แนวคิดของมาร์กซ์เกี่ยวกับสารัตถะของมนุษย์ในฐานะกิจกรรมทางสังคม การสร้างสรรค์ และเสรีภาพ ความแปลกแยกภายใต้ทุนนิยมขัดขวางไม่ให้บุคคลตระหนักถึงภาวะสปีชีส์โดยการลดทอนงานให้เหลือเพียงการเอาตัวรอด
อ่านเพิ่มเติมSpeech Act
วัจนกรรม (การกระทำผ่านคำพูด)
ทฤษฎีของออสตินที่ว่าภาษาไม่ได้มีไว้เพียงเพื่ออธิบายโลก แต่ใช้เพื่อการกระทำ (เช่น การสัญญา การสั่งการ) แบ่งออกเป็นวัจนลีลา (Locutionary), วัจนะเจตนา (Illocutionary) และผลจากวัจนะ (Perlocutionary)
อ่านเพิ่มเติมSpinozism
ลัทธิสปิโนซา
ระบบปรัชญาของบารุค สปิโนซา ซึ่งมีลักษณะเป็นเอกนิยมแบบสรรพเทวนิยมรูปแบบหนึ่งที่ถือว่ามีสาระเพียงหนึ่งเดียว (คือพระเจ้าหรือธรรมชาติ) และสิ่งอื่นทั้งหมดเป็นเพียงภาวะหรือคุณสมบัติของสาระนั้น
อ่านเพิ่มเติมStoicism
ลัทธิสโตอิก
สำนักปรัชญาเฮลเลนิสติกที่เน้นคุณธรรมว่าเป็นความดีเพียงหนึ่งเดียว การใช้ชีวิตตามธรรมชาติ (โลโกส) และการบรรลุความสงบภายในผ่านการควบคุมตนเองและการวางเฉยต่อสิ่งภายนอก
อ่านเพิ่มเติมStructuralism
โครงสร้างนิยม (สตรักเจอร์รัลลิสม์)
ขบวนการและวิธีการทางปัญญาที่วิเคราะห์องค์ประกอบของวัฒนธรรมมนุษย์ในแง่ของความสัมพันธ์กับระบบหรือโครงสร้างพื้นฐานที่กว้างกว่า ยืนยันว่าความหมายถูกสร้างขึ้นโดยความสัมพันธ์ภายในระบบ
อ่านเพิ่มเติมSubject
ประธาน
ในทางญาณวิทยา คือผู้มีจิตสำนึกที่รับรู้หรือรู้แจ้งวัตถุ ในทางตรรกวิทยา คือบทในประพจน์ที่ถูกยืนยันหรือปฏิเสธสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
อ่านเพิ่มเติมSubjectivism
Mอัตวิสัยนิยม
ลัทธิที่ถือว่าความรู้เป็นเพียงเรื่องอัตวิสัย และไม่มีสัจจะภายนอกหรือสัจจะเชิงปรวิสัยอยู่จริง ในทางจริยศาสตร์ คือทัศนะที่ว่าการตัดสินเชิงศีลธรรมตั้งอยู่บนพื้นฐานของความรู้สึกหรือรสนิยมส่วนบุคคล มากกว่าข้อเท็จจริงเชิงปรวิสัย
อ่านเพิ่มเติมSubsistence
Sภาวะดำรงอยู่ (ซับซิสเทนซ์)
ในปรัชญาของไมยนอน หมายถึงรูปแบบความเป็นอยู่ที่ครอบครองโดยวัตถุที่ไม่มีอยู่จริง (ไม่มีความเป็นจริงทางกาล-อวกาศ) แต่ยังคงเป็นวัตถุแห่งความคิด (เช่น ภูเขาทองคำ, สี่เหลี่ยมวงกลม)
อ่านเพิ่มเติมSubstance
Sสารัตถะ
สิ่งที่ดำรงอยู่ในตัวมันเองและถูกเข้าใจผ่านตัวมันเอง (สปิโนซา) หรือ ตัวรองรับที่คุณสมบัติต่างๆ ดำรงอยู่ (ล็อค) เป็นผู้แบกรับพื้นฐานของคุณลักษณะ
อ่านเพิ่มเติม