กลับไปเรียกดู
S

คำศัพท์ที่ขึ้นต้นด้วย

S

Sense-Datum

Epistemology

ข้อมูลทางผัสสะ (เซนส์-เดตัม)

วัตถุโดยตรงของการรับรู้ สิ่งที่เราตระหนักรู้ได้ทันทีในขณะรับผัสสะ (เช่น หย่อมสีแดง) ซึ่งตรงข้ามกับวัตถุทางกายภาพภายนอกที่เป็นตัวก่อให้เกิดความรู้สึกนั้น

อ่านเพิ่มเติม

Shunyata (Sunyata)

ศูนยตา

(สันสกฤต) ความว่างเปล่า เป็นแนวคิดหลักในพุทธศาสนานิกายมหายาน โดยเฉพาะในสำนักมาธยมิกะ ซึ่งยึดถือว่าปรากฏการณ์ทั้งปวงล้วนว่างเปล่าจาก 'สภาวะของตนเอง' (own-being) หรือธรรมชาติที่แท้จริงในตัว และดำรงอยู่ได้โดยต้องอาศัยปัจจัยอื่นเท่านั้น

อ่านเพิ่มเติม

Sign / Signifier / Signified

สัญลักษณ์ / ตัวหมาย / สิ่งที่ถูกหมาย

มโนทัศน์แบบโครงสร้างนิยมของโซซูร์เกี่ยวกับสัญลักษณ์ ตัวหมาย (Signifier) คือภาพเสียง (คำพูด) และสิ่งที่ถูกหมาย (Signified) คือมโนทัศน์ ความสัมพันธ์ระหว่างสองสิ่งนี้เป็นแบบตามอำเภอใจและถูกนิยามโดยความต่างภายในระบบ

อ่านเพิ่มเติม

Skepticism (Pyrrhonian)

Epistemology

ความสงสัยนิยม (ลัทธิพีร์โร)

จุดยืนทางปรัชญาของการงดเว้นการตัดสินในเรื่องที่ไม่ชัดเจนทั้งหมดเพื่อให้บรรลุความสงบทางใจ ยืนยันว่าสำหรับการอ้างเหตุผลทุกอย่าง ย่อมมีการอ้างเหตุผลที่น้ำหนักเท่ากันในทางตรงข้ามเสมอ

อ่านเพิ่มเติม

Social Contract

Political Philosophy

สัญญาประชาคม

ทฤษฎีที่ว่าปัจเจกบุคคลตกลงปลงใจ (โดยชัดแจ้งหรือโดยปริยาย) ที่จะรวมกลุ่มกันเป็นสังคมและปฏิบัติตามกฎเกณฑ์เพื่อแลกกับการได้รับความคุ้มครองหรือประโยชน์ทางสังคมอื่นๆ

อ่านเพิ่มเติม

Socialism

Political Philosophy

สังคมนิยม

ทฤษฎีทางการเมืองและเศรษฐกิจว่าด้วยการจัดองค์กรทางสังคมซึ่งสนับสนุนให้ปัจจัยการผลิต การกระจาย และการแลกเปลี่ยน ควรเป็นกรรมสิทธิ์ของหรืออยู่ภายใต้การกำกับดูแลของชุมชนโดยรวม

อ่านเพิ่มเติม

สังคมนิยม

ทฤษฎีทางการเมืองและเศรษฐกิจของการจัดระเบียบสังคมที่สนับสนุนว่า ปัจจัยการผลิต การจำหน่าย และการแลกเปลี่ยน ควรเป็นของสังคมหรือถูกกำกับโดยส่วนรวม

อ่านเพิ่มเติม

Solipsism

Metaphysics

อัตนิยม (ลัทธิมีอยู่แต่เพียงฉัน)

ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่ามีเพียงจิตของตนเองเท่านั้นที่แน่ใจได้ว่ามีอยู่จริง วิทเกนสไตน์ตั้งข้อสังเกตว่าสิ่งที่ผู้นิยมลัทธินี้หมายถึงนั้นถูกต้อง แต่ไม่อาจพูดออกมาได้ มันแสดงตัวออกมาเอง

อ่านเพิ่มเติม

Sophism

โซฟิสม์

การอ้างเหตุผลที่วิบัติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ใช้เพื่อหลอกลวงโดยเจตนา เดิมทีคำนี้หมายถึงคำสอนของพวกโซฟิสต์ในกรีกโบราณ ซึ่งเป็นกลุ่มอาจารย์ที่รับจ้างสอนวาทศิลป์และปรัชญา

อ่านเพิ่มเติม

โซฟิสต์ (คัมภีรภาพนิยม / การใช้เล่ห์กระเท่ห์ทางปัญญา)

กลุ่มอาจารย์ในกรีซโบราณที่สอนวิชาวาทศิลป์และคุณธรรมโดยเก็บค่าธรรมเนียม มักถูกเพลโตวิพากษ์วิจารณ์ว่าให้ความสำคัญกับการโน้มน้าวใจมากกว่าความจริงและมีจุดยืนแบบสัมพัทธนิยม

อ่านเพิ่มเติม

Soul

วิญญาณ

ส่วนที่เป็นจิตวิญญาณหรือไม่ใช่วัตถุของมนุษย์หรือสัตว์ ซึ่งมักได้รับการพิจารณาว่าเป็นอมตะ (ดูเพิ่มเติม: อาตมัน, ชีวะ)

อ่านเพิ่มเติม

Soul (Psyche)

Metaphysics

วิญญาณ

ในอริสโตเติล หมายถึง "รูป" ของร่างกายที่มีชีวิต—หลักการที่ให้ชีวิตและการทำงานแก่ร่างกาย ในทัศนะแบบทวินิยม (เพลโต/เดส์การตส์) หมายถึงสารัตถะที่ไร้วัตถุซึ่งแยกจากร่างกาย

อ่านเพิ่มเติม

Space (Absolute)

S

พื้นที่สัมบูรณ์

ทัศนะ (นิวตัน) ที่ว่าพื้นที่เป็นสารัตถะหรือภาชนะที่ชัดเจนซึ่งดำรงอยู่อย่างเป็นอิสระจากวัตถุที่อยู่ภายในนั้น มันยังคงเหมือนเดิมและไม่เคลื่อนไหว

อ่านเพิ่มเติม

Species-Being (Gattungswesen)

ภาวะสปีชีส์ (สารัตถะแห่งเผ่าพันธุ์มนุษย์)

แนวคิดของมาร์กซ์เกี่ยวกับสารัตถะของมนุษย์ในฐานะกิจกรรมทางสังคม การสร้างสรรค์ และเสรีภาพ ความแปลกแยกภายใต้ทุนนิยมขัดขวางไม่ให้บุคคลตระหนักถึงภาวะสปีชีส์โดยการลดทอนงานให้เหลือเพียงการเอาตัวรอด

อ่านเพิ่มเติม

Speech Act

วัจนกรรม (การกระทำผ่านคำพูด)

ทฤษฎีของออสตินที่ว่าภาษาไม่ได้มีไว้เพียงเพื่ออธิบายโลก แต่ใช้เพื่อการกระทำ (เช่น การสัญญา การสั่งการ) แบ่งออกเป็นวัจนลีลา (Locutionary), วัจนะเจตนา (Illocutionary) และผลจากวัจนะ (Perlocutionary)

อ่านเพิ่มเติม

Spinozism

ลัทธิสปิโนซา

ระบบปรัชญาของบารุค สปิโนซา ซึ่งมีลักษณะเป็นเอกนิยมแบบสรรพเทวนิยมรูปแบบหนึ่งที่ถือว่ามีสาระเพียงหนึ่งเดียว (คือพระเจ้าหรือธรรมชาติ) และสิ่งอื่นทั้งหมดเป็นเพียงภาวะหรือคุณสมบัติของสาระนั้น

อ่านเพิ่มเติม

Stoicism

ลัทธิสโตอิก

สำนักปรัชญาเฮลเลนิสติกที่เน้นคุณธรรมว่าเป็นความดีเพียงหนึ่งเดียว การใช้ชีวิตตามธรรมชาติ (โลโกส) และการบรรลุความสงบภายในผ่านการควบคุมตนเองและการวางเฉยต่อสิ่งภายนอก

อ่านเพิ่มเติม

Structuralism

โครงสร้างนิยม (สตรักเจอร์รัลลิสม์)

ขบวนการและวิธีการทางปัญญาที่วิเคราะห์องค์ประกอบของวัฒนธรรมมนุษย์ในแง่ของความสัมพันธ์กับระบบหรือโครงสร้างพื้นฐานที่กว้างกว่า ยืนยันว่าความหมายถูกสร้างขึ้นโดยความสัมพันธ์ภายในระบบ

อ่านเพิ่มเติม

Subject

ประธาน

ในทางญาณวิทยา คือผู้มีจิตสำนึกที่รับรู้หรือรู้แจ้งวัตถุ ในทางตรรกวิทยา คือบทในประพจน์ที่ถูกยืนยันหรือปฏิเสธสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

อ่านเพิ่มเติม

Subjectivism

M

อัตวิสัยนิยม

ลัทธิที่ถือว่าความรู้เป็นเพียงเรื่องอัตวิสัย และไม่มีสัจจะภายนอกหรือสัจจะเชิงปรวิสัยอยู่จริง ในทางจริยศาสตร์ คือทัศนะที่ว่าการตัดสินเชิงศีลธรรมตั้งอยู่บนพื้นฐานของความรู้สึกหรือรสนิยมส่วนบุคคล มากกว่าข้อเท็จจริงเชิงปรวิสัย

อ่านเพิ่มเติม

Subsistence

S

ภาวะดำรงอยู่ (ซับซิสเทนซ์)

ในปรัชญาของไมยนอน หมายถึงรูปแบบความเป็นอยู่ที่ครอบครองโดยวัตถุที่ไม่มีอยู่จริง (ไม่มีความเป็นจริงทางกาล-อวกาศ) แต่ยังคงเป็นวัตถุแห่งความคิด (เช่น ภูเขาทองคำ, สี่เหลี่ยมวงกลม)

อ่านเพิ่มเติม

Substance

S

สารัตถะ

สิ่งที่ดำรงอยู่ในตัวมันเองและถูกเข้าใจผ่านตัวมันเอง (สปิโนซา) หรือ ตัวรองรับที่คุณสมบัติต่างๆ ดำรงอยู่ (ล็อค) เป็นผู้แบกรับพื้นฐานของคุณลักษณะ

อ่านเพิ่มเติม