เสนอโดย เจมส์ เลิฟล็อค สมมติฐานที่ว่าโลกทำหน้าที่เป็นระบบซับซ้อนที่ควบคุมตัวเองได้เพียงหนึ่งเดียว (อภิมหาอินทรีย์) ซึ่งคอยรักษาสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมต่อการดำรงชีวิต ท้าทายมุมมองแบบกลไกที่มีต่อธรรมชาติ

การศึกษาทางคณิตศาสตร์เกี่ยวกับปฏิสัมพันธ์เชิงกลยุทธ์ระหว่างผู้ตัดสินใจที่มีเหตุผล ในทางปรัชญา ใช้เพื่อสร้างแบบจำลองสัญญาประชาคม ความร่วมมือ และศีลธรรม (เช่น ปัญหานักโทษ, ดุลยภาพแนช)

วิธีการหลักในทางอภิปรัชญาเพื่อทดสอบสัญชาตญาณเกี่ยวกับความเป็นไปได้ ความจำเป็น และเอกลักษณ์ โดยใช้สถานการณ์สมมติในการสืบสาวธรรมชาติของสิ่งต่างๆ

คำศัพท์ของแดเนียล เดนเน็ตต์ สำหรับเรียกการทดลองทางความคิดที่ออกแบบมาเพื่อจัดโครงสร้างวิธีคิดของเราต่อปัญหาหนึ่งๆ เพื่อเปิดเผยหรือปรับเปลี่ยนอคติทางอภิปรัชญา

แนวคิดของเฮเกลเกี่ยวกับจิตสำนึกร่วมหรือพลังชีวิตสากลที่พัฒนาผ่านประวัติศาสตร์ มุ่งหน้าไปสู่ความรู้แจ้งตนเองอย่างสมบูรณ์

ในทัศนะของไฮเดกเกอร์ จิตไม่ใช่สารัตถะที่แยกตัวออกไป แต่เป็นภววิทยาของมนุษย์ที่พัวพันอยู่กับโลกและการมีชีวิตอยู่

คำภาษาเยอรมันหมายถึง จิต, ความคิด หรือวิญญาณ เป็นหัวใจสำคัญของปรัชญาเฮเกล (จิตสัมบูรณ์) แสดงถึงการตระหนักรู้ร่วมกันถึงเสรีภาพและเหตุผลในประวัติศาสตร์ โดยวิวัฒนาการจากจิตอัตวิสัย สู่จิตวัตถุวิสัย และจิตสัมบูรณ์

เทคนิคทางประวัติศาสตร์ (เกี่ยวข้องกับนีดเช่และฟูโกต์) ที่สืบสาวต้นกำเนิดและพัฒนาการของแนวคิด (เช่น ศีลธรรม) เพื่อเปิดเผยรากเหง้าที่อิงอาศัยบริบททางประวัติศาสตร์และอำนาจ แทนที่จะยอมรับว่าเป็นความจริงสัมบูรณ์

ในปรัชญาการเมืองของรุสโซ หมายถึงเจตจำนงร่วมของพลเมืองที่มุ่งสู่ความดีส่วนรวม (ผลประโยชน์สาธารณะ) ซึ่งแตกต่างจาก "เจตจำนงของทุกคน" (Will of All) ที่เป็นเพียงผลรวมของผลประโยชน์ส่วนตัว

กระบวนการทางอภิปรัชญาที่มองว่ากฎเกณฑ์หรือคุณสมบัติหนึ่งๆ สามารถนำไปใช้กับสมาชิกทั้งหมดในประเภทเดียวกันได้ ซึ่งนำไปสู่การตั้งกฎธรรมชาติ

ในทางอภิปรัชญาเชิงพื้นที่ หมายถึงการที่วัตถุหรือเหตุการณ์ที่คล้ายคลึงกันถูกมองว่าเป็นองค์รวมเดียวกันภายใต้โครงสร้างทางภววิทยา

ความสัมพันธ์ของเอกลักษณ์ที่เชื่อมโยงสถานะต่างๆ ของวัตถุเดียวกันในห้วงเวลาที่ต่างกัน มักใช้ในอภิปรัชญาของวิทยาศาสตร์เพื่ออธิบายความคงทนของวัตถุ

การดำรงอยู่ของวัตถุในฐานะห่วงโซ่ของเหตุการณ์ที่เชื่อมต่อกันทางสาเหตุ ซึ่งทำให้วัตถุนั้นยังคงเป็นสิ่งเดิมข้ามผ่านการเปลี่ยนแปลง

ในทางปรัชญาและสุนทรียศาสตร์ หมายถึง ความสามารถพิเศษทางธรรมชาติของบุคคลในการสร้างสรรค์หรือบรรลุความสำเร็จทางปัญญา โดดเด่นด้วยความคิดริเริ่มและญาณทัศนะที่ลึกซึ้ง เหนือกว่ากฎเกณฑ์ทั่วไป

ทัศนะทางภววิทยาที่ว่าระบบหรือวัตถุบางอย่างมีคุณสมบัติที่เกิดจากองค์รวม ซึ่งไม่สามารถลดทอนลงเหลือเพียงคุณสมบัติของส่วนย่อยๆ ที่มารวมกันได้

การเน้นย้ำถึงโครงสร้างที่จัดระเบียบตัวเองของความจริง ซึ่งส่วนย่อยต่างๆ พึ่งพาและถูกนิยามโดยตำแหน่งของมันภายในองค์รวม

ปัญหาทางญาณวิทยาที่นำเสนอโดย เอ็ดมันด์ เก็ตเทียร์ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าบุคคลสามารถมีความ "เชื่อที่จริงและมีเหตุผล" (Justified True Belief) แต่กลับไม่ใช่ "ความรู้" (เช่น ถูกต้องเพราะโชคช่วย) สิ่งนี้ท้าทายนิยามความรู้แบบดั้งเดิม (ทฤษฎี JTB)

คำอธิบายเชิงดูแคลนของ กิลเบิร์ต ไรล์ ต่อทวิยมแบบเดส์การตส์ (ทัศนะที่ว่าจิตเป็นสสารไร้รูปที่สิงสถิตอยู่ในร่างกาย) ไรล์โต้แย้งว่าแนวคิดนี้เกี่ยวข้องกับ "ความผิดพลาดทางประเภท" (Category Mistake)

ข้อวิพากษ์ของ วิลฟริด เซลลาร์ส ต่อแนวคิดที่ว่ามีประสบการณ์ทางผัสสะที่เป็นรากฐานและไม่ต้องอาศัยการอนุมาน ("สิ่งที่ถูกกำหนดให้") ซึ่งสามารถเป็นฐานความรู้ที่มั่นคงโดยไม่ต้องอิงอาศัยมโนทัศน์ใดๆ มาก่อน

(ภาษากรีก) ความรู้ โดยเฉพาะความรู้ทางจิตวิญญาณหรือความลึกลับ หมายถึงความเข้าใจโดยสัญชาตญาณและประสบการณ์เกี่ยวกับความจริงอันศักดิ์สิทธิ์ที่นำไปสู่ความรอดหรือการหลุดพ้น

ระบบความเชื่อทางอภิปรัชญาที่มองว่าโลกวัตถุคือคุกที่สร้างโดยเทพเจ้าชั้นต่ำ และความรอดพ้นเกิดขึ้นได้ด้วย "นอซิส" หรือความรู้ทางจิตวิญญาณที่ซ่อนเร้น

ในอภิปรัชญาแบบคลาสสิก พระเจ้าคือสิ่งที่มีอยู่จำเป็น (Necessary Being) ซึ่งเป็นรากฐานของความจริงและเป็นปฐมเหตุของสิ่งทั้งปวง

การมีอยู่ของพระเจ้าในฐานะผู้รับประกันความจริงและความน่าเชื่อถือของมโนทัศน์ที่เราใช้เข้าใจโลก

ในจริยศาสตร์ของอริสโตเติล, ทางสายกลางที่พึงปรารถนาระหว่างสองขั้วสุดโต่ง, ขั้วหนึ่งคือความมากเกินไปและอีกขั้วหนึ่งคือความขาดแคลน. คุณธรรมถูกมองว่าเป็นนิสัยของการเลือก "ทางสายกลาง" นี้ที่สัมพันธ์กับเรา.

หลักจริยธรรมคุณธรรมของอริสโตเติล ที่ระบุว่าคุณธรรมทางศีลธรรมคือค่ากลาง (ทางสายกลาง) ระหว่างขั้วสุดโต่งสองข้าง คือภาวะมากเกินไปและภาวะขาดแคลน (เช่น ความกล้าหาญ คือค่ากลางระหว่างความบ้าบิ่นและความขี้ขลาด)

มโนทัศน์หลักของจริยศาสตร์ สิ่งที่พึงปรารถนา เป็นประโยชน์ หรือถูกต้องทางศีลธรรม มักแบ่งออกเป็น "ความดีที่เป็นเครื่องมือ" (ดีเพื่อสิ่งอื่น) และ "ความดีในตัวมันเอง" (ดีโดยตัวมันเอง)

ในอุตมรัฐของเพลโต คือแบบที่สูงสุด ซึ่งทำให้แบบอื่นๆ ทั้งหมดเป็นที่รู้ได้และมอบการดำรงอยู่ให้แก่แบบเหล่านั้น เปรียบเสมือนดวงอาทิตย์ในโลกที่มองเห็นได้ เป็นเป้าหมายสูงสุดของความรู้

แบบสูงสุดในลำดับชั้นทางภววิทยา ซึ่งให้ความจริงและความรู้แก่แบบอื่นๆ ทั้งหมด เปรียบได้กับดวงอาทิตย์ที่ส่องสว่างให้เห็นความจริง

ทัศนะของ จี.อี. มัวร์ ที่ว่า "ความดี" เป็นคุณสมบัติที่เรียบง่ายและไม่สามารถนิยามหรือลดทอนลงเป็นคุณสมบัติทางธรรมชาติได้ (Naturalistic Fallacy)