ในปรมาณูนิยมทางตรรกะ โลกแบ่งออกเป็นข้อเท็จจริง ไม่ใช่วัตถุสิ่งของ ข้อเท็จจริงมูลฐานคือชนิดที่ง่ายที่สุด ประกอบด้วยวัตถุที่มีคุณสมบัติหรือมีความสัมพันธ์ต่อกัน

สถานการณ์ที่ดำรงอยู่จริง นักปรัชญาถกเถียงกันว่าข้อเท็จจริงเป็นหน่วยที่มีอยู่จริงในโลก (ตัวทำให้จริง) หรือเป็นเพียงประพจน์ที่เป็นจริง

ในทัศนะของซาทร์และไฮเดกเกอร์ หมายถึงข้อเท็จจริงที่เป็นรูปธรรมของการมีอยู่ของมนุษย์ซึ่งปัจเจกบุคคลเปลี่ยนแปลงไม่ได้ (เช่น สถานที่เกิด, การกระทำในอดีต, ร่างกาย, ความตาย) มันจำกัดเสรีภาพแต่ก็เป็นบริบทที่เสรีภาพต้องดำรงอยู่ภายในนั้น

ความเชื่อที่ไม่ตั้งอยู่บนหลักฐานเชิงตรรกะหรือประจักษ์พยาน ในปรัชญาศาสนามักมีการอภิปรายถึงศรัทธาในความสัมพันธ์กับเหตุผล โดยศรัทธาอาจถูกมองว่าเป็นวิถีทางแห่งความรู้ที่อยู่เหนือการสังเกตเชิงประจักษ์

ความผิดพลาดในการให้เหตุผล; ข้อโต้แย้งที่ไม่สมเหตุสมผลทางตรรกะ หรือเป็นไปตามรูปแบบการอนุมานที่บกพร่อง โดยทั่วไป ตรรกะวิบัติแบ่งออกเป็น ตรรกะวิบัติเชิงรูปแบบ (ความผิดพลาดทางโครงสร้าง) และ ตรรกะวิบัติเชิงเนื้อหา (ความผิดพลาดในเนื้อหาหรือบริบท)

การให้เหตุผลที่ไม่ถูกต้องหรือชวนให้เข้าใจผิด "เหตุผลวิบัติทางรูปแบบ" คือข้อบกพร่องในโครงสร้างของการนิรนัย ส่วน "เหตุผลวิบัติอรูปนัย" (เช่น การโจมตีตัวบุคคล, หุ่นฟาง) เกี่ยวข้องกับข้อผิดพลาดในเนื้อหาหรือบริบทของการให้เหตุผล

หลักการที่เสนอโดย คาร์ล พอปเปอร์ ซึ่งระบุว่าทฤษฎีที่จะเป็นวิทยาศาสตร์ได้นั้นจะต้องสามารถถูกพิสูจน์ว่าเป็นเท็จได้ (Falsifiable) กล่าวคือต้องสามารถจินตนาการถึงการสังเกตหรือการทดลองที่อาจพิสูจน์ได้ว่าทฤษฎีนั้นผิด วิทยาศาสตร์ก้าวหน้าด้วยการล้มล้างทฤษฎี ไม่ใช่การยืนยันความถูกต้อง

แนวคิดของวิทเกนสไตน์ที่อธิบายการทำงานของคำทั่วไป (เช่น "เกม") โดยระบุว่าแทนที่จะมีคุณสมบัติสารัตถะเดียวที่ทุกสิ่งในกลุ่มมีร่วมกัน กลับมีเครือข่ายความคล้ายคลึงที่ซ้อนทับและไขว้กันไปมา เหมือนกับความคล้ายคลึงกันระหว่างสมาชิกในครอบครัว

ทัศนะที่ว่าเหตุการณ์ในอนาคตถูกกำหนดไว้แน่นอนแล้วและมนุษย์ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ ไม่ว่าเราจะพยายามทำอย่างไรก็ตาม

ข้อโต้แย้งที่ว่าหากประพจน์เกี่ยวกับอนาคตมีค่าความจริงในปัจจุบัน อนาคตนั้นย่อมถูกกำหนดไว้แล้วโดยความจำเป็นทางตรรกะ

สภาวะทางอารมณ์ของจิตสำนึก เช่น ความสุข ความเจ็บปวด หรืออารมณ์ ในทางจริยศาสตร์และสุนทรียศาสตร์ ความรู้สึกมักถูกวิเคราะห์ถึงบทบาทในการตัดสินทางศีลธรรมและการชื่นชมความงาม

ขบวนการทางการเมือง อุดมการณ์ และการเคลื่อนไหวทางสังคมที่มีเป้าหมายร่วมกันในการนิยาม สร้าง และบรรลุความเสมอภาคทางเพศ ทั้งในด้านการเมือง เศรษฐกิจ เรื่องส่วนบุคคล และสังคม

การบูชาวัตถุที่ไม่มีชีวิต (วัตถุวิปริต) ที่เชื่อกันว่ามีพลังเวทมนตร์หรือพลังทางจิตวิญญาณ หรือสิงสถิตอยู่โดยวิญญาณ

ในทฤษฎีมาร์กซ์ หมายถึงการรับรู้ความสัมพันธ์ทางสังคมในการผลิตว่าไม่ใช่ความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน แต่เป็นความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างเงินและสินค้าที่แลกเปลี่ยนกันในตลาด ซึ่งปิดบังแรงงานและการขูดรีดที่อยู่เบื้องหลังผลิตภัณฑ์

วัตถุที่มีขอบเขตถูกกำหนดโดยการตัดสินหรือธรรมเนียมของมนุษย์ (เช่น เขตแดนประเทศ) ตรงข้ามกับวัตถุที่มีขอบเขตตามธรรมชาติ

ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่าข้อความในสาขาหนึ่ง (เช่น คณิตศาสตร์ หรือมอดัล) ไม่ได้เป็นจริงตามตัวอักษร แต่เป็นเรื่องแต่งที่มีประโยชน์

ทัศนะที่ว่าข้อความทางศีลธรรมเป็นนิยายที่มีประโยชน์สำหรับการจัดระเบียบสังคม แต่ไม่ได้อ้างอิงถึงข้อเท็จจริงทางศีลธรรมที่เป็นวัตถุวิสัย

ทรรศนะที่ว่าศรัทธาเป็นอิสระจาก หรืออยู่เหนือเหตุผล. ผู้ยึดมั่นในศรัทธาธิปไตยโต้แย้งว่าความจริงทางศาสนาขั้นพื้นฐานไม่สามารถเข้าถึงได้ด้วยการไตร่ตรองทางปัญญา แต่ต้องได้รับการยอมรับผ่านศรัทธาเท่านั้น

หนึ่งในสาเหตุสี่ประการของอริสโตเติล (Telos) คือจุดมุ่งหมาย เป้าหมาย หรือปลายทางของการดำรงอยู่หรือการกระทำ ตัวอย่างเช่น สาเหตุสุดท้ายของเมล็ดพืชคือการเติบโตเป็นต้นพืช

มีขอบเขตหรือข้อจำกัด; สิ่งที่ไม่เป็นอนันต์ ในทางอภิปรัชญา คำนี้ใช้กับสิ่งมีชีวิตหรือวัตถุที่ถูกจำกัดในด้านพื้นที่ เวลา หรืออำนาจ

ในปรัชญาของเพลโต คือความจริงที่เป็นนามธรรมและเป็นสากล ซึ่งวัตถุในโลกกายภาพเป็นเพียงเงาหรือสำเนาที่ไม่สมบูรณ์ของมัน

ในทฤษฎีสสารและรูปแบบของอริสโตเติล คือหลักการที่จัดระเบียบสสารให้เป็นวัตถุที่จำเพาะเจาะจงและนิยามหน้าที่ของมัน

หนึ่งในสาเหตุสี่ประการของอริสโตเติล หมายถึง รูปแบบ โครงสร้าง หรือสารัตถะที่กำหนดว่าสิ่งนั้นคืออะไร

ทฤษฎีของเพลโตที่ว่า "แบบ" ที่เป็นนามธรรมและจับต้องไม่ได้ (หรือมโนคติ) คือความเป็นจริงขั้นสูงสุดและเป็นพื้นฐานที่สุด ไม่ใช่โลกวัตถุที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลาที่เรารับรู้ผ่านประสาทสัมผัส

ในญาณวิทยา คือทฤษฎีที่ว่าความรู้ถูกสร้างขึ้นบนชุดของความเชื่อพื้นฐานที่เป็นรากฐานซึ่งมีความถูกต้องในตัวเอง (เช่น "ฉันมีอยู่" หรือประสบการณ์ทางผัสสะ) ซึ่งทำหน้าที่รองรับความเชื่ออื่นๆ ที่ไม่ใช่พื้นฐาน