(มาจากภาษาละติน แปลว่า 'จากสิ่งที่มาทีหลัง') คือความรู้หรือการให้เหตุผลสนับสนุนที่ต้องอาศัยประสบการณ์หรือหลักฐานเชิงประจักษ์ในการตรวจสอบความจริง เช่น ความรู้ที่ว่า 'ข้างนอกฝนกำลังตก'

ความรู้ที่ได้มาหรือขึ้นอยู่กับประสบการณ์ทางผัสสะ ตัวอย่างเช่น "หิมะมีสีขาว" เป็นความรู้หลังประสบการณ์ เพราะต้องสังเกตหิมะก่อนจึงจะรู้

(ภาษาละติน แปลว่า 'จากสิ่งที่มาก่อน') ความรู้หรือการให้เหตุผลสนับสนุนที่เป็นอิสระจากประสบการณ์ (เช่น "คนโสดทุกคนคือคนที่ยังไม่แต่งงาน") โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานของเหตุผลหรือการนิรนัยมากกว่าการสังเกต

ความรู้ที่เป็นอิสระจากประสบการณ์ทางผัสสะ ตัวอย่างเช่น ความจริงทางคณิตศาสตร์ (2+2=4) และสัจนิรันดร์ (ชายโสดทุกคนคือคนยังไม่แต่งงาน) คานท์เสนอว่ามีความจริงแบบ "สังเคราะห์ก่อนประสบการณ์" ด้วย

คำนี้เป็นหนึ่งในแนวคิดสำคัญของลัทธิอัตถิภาวนิยมแบบไม่เชื่อพระเจ้า (atheistic existentialism) โดยเฉพาะในความคิดของ ซาร์ตร์ (Jean-Paul Sartre) เขาอธิบายว่า เมื่อพระเจ้าไม่มีอยู่จริง ก็ย่อมไม่มีคุณค่า หรือความหมายของชีวิตที่เป็นสากล มนุษย์จึงถูกผลักให้เผชิญโลกอย่างโดดเดี่ยว หรือ “ถูกทอดทิ้ง” นั่นเอง มนุษย์ต้องตัดสินใจเองว่าจะทำอะไร ต้องแยกแยะด้วยตัวเองว่าอะไรถูกหรือผิด และเพราะไม่มีพลังใดคอยชี้นำ เขาจึงต้องพึ่งพาตนเองทั้งหมด

มาจากภาษาละติน ab = “ออกไป” และ ducere = “นำไป” (1) อริสโตเติล (Aristotle) หมายถึง การอนุมานแบบตรรกะที่ไม่ให้ความแน่นอน เนื่องจากความเชื่อมโยงระหว่างเงื่อนไขต่าง ๆ ในตรรกะไม่แข็งแรง ข้อสรุปจึงเป็นเพียงสิ่งที่ “น่าจะเป็นไปได้” (2) ชาร์ลส์ แซนเดอร์ส เพียร์ซ (C.S. Peirce) เป็นหนึ่งในรูปแบบการให้เหตุผลพื้นฐาน ร่วมกับ deduction และ induction ส่วน Abduction คือกระบวนการ “ตั้งสมมุติฐาน” เพื่ออธิบายสิ่งที่พบ เริ่มจากกรณีเฉพาะ แล้วสร้างคำอธิบายที่เป็นไปได้ขึ้นมา

คำสันสกฤต หมายถึง ความรักในชีวิตและความกลัวความตาย ในระบบโยคะ ถือเป็นหนึ่งใน กิเลสหรือความยึดติดหลงผิด 5 ประการ ที่ทำให้จิตไม่หลุดพ้น

คำนี้ใช้โดยนักปรัชญาอุดมคติหลังยุคคานท์ เพื่อหมายถึง ความจริงทั้งหมดที่มีอยู่จริง ซึ่งถูกมองว่าเป็น ระบบหนึ่งเดียว ที่รวมทุกสิ่งเข้าไว้ด้วยกัน แม้ว่าจะดูเหมือนว่ามีความหลากหลายมากมายในโลกก็ตาม แนวคิดนี้เชื่อว่า ความหลากหลายนั้นล้วนเกิดมาจาก “ความจริงหนึ่งเดียว” นี้เอง

ความจริงแท้ที่ปราศจากเงื่อนไข ซึ่งอาจเป็นรากฐานของความมีอยู่ทั้งหมดหรือเป็นองค์รวมของสรรพสิ่ง ในทางจิตนิยมมักหมายถึงความจริงสูงสุดหรือพระเจ้า ซึ่งก้าวข้ามข้อจำกัดและการแบ่งแยกทั้งปวง

คำศัพท์ที่เฮเกล (Hegel) และนักจิตนิยมชาวอังกฤษใช้เรียกความจริงหนึ่งเดียวที่ครอบคลุมทุกสิ่งไว้ภายในตัวเอง และไม่ต้องพึ่งพาสิ่งอื่นใดในการดำรงอยู่

สภาวะจริงแท้ที่เป็นอิสระและปราศจากเงื่อนไข เป็นสิ่งที่สมบูรณ์ในตัวเอง และการดำรงอยู่ก็มิได้อิงอาศัยสิ่งอื่นใด ในทางอภิปรัชญา มักหมายถึงสัจภาวะสูงสุด พระเจ้า หรือจิตสากล (พรหมัน)

ความจริงแท้ที่ปราศจากเงื่อนไข ซึ่งอาจเป็นรากฐานของความมีอยู่ทั้งหมดหรือเป็นองค์รวมของสรรพสิ่ง ในทางจิตนิยมมักหมายถึงความจริงสูงสุดหรือพระเจ้า ซึ่งก้าวข้ามข้อจำกัดและการแบ่งแยกทั้งปวง

คำศัพท์ที่เฮเกล (Hegel) และนักจิตนิยมชาวอังกฤษใช้เรียกความจริงหนึ่งเดียวที่ครอบคลุมทุกสิ่งไว้ภายในตัวเอง และไม่ต้องพึ่งพาสิ่งอื่นใดในการดำรงอยู่

ทฤษฎีทางการเมืองที่ถือว่าผู้ปกครองหรืออำนาจเดียวควรมีอำนาจเบ็ดเสร็จ โดยไม่ถูกจำกัดด้วยรัฐธรรมนูญหรือกฎหมาย ฮอบส์โต้แย้งว่าเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อหลีกเลี่ยง "สงครามของทุกคนต่อทุกคน"

การดำรงอยู่ในความคิดหรือในฐานะมโนทัศน์ซึ่งไม่มีตัวตนทางกายภาพหรือรูปธรรม ในทางตรรกวิทยา หมายถึงมโนทัศน์ที่เกิดจากการสกัดเอาลักษณะร่วมออกจากตัวอย่างเฉพาะต่างๆ

สิ่งที่มีอยู่แต่ไม่ได้ดำรงอยู่ในพื้นที่หรือเวลา และไม่มีผลทางเหตุปัจจัย (ไม่สามารถส่งผลกระทบทางกายภาพได้) เช่น ตัวเลข เซต และประพจน์

สิ่งที่ไม่ได้เป็นทั้งจิตและวัตถุ แต่ยังคงมีความจริงอยู่ ลัทธิเพลโต (Platonism) เป็นทัศนะที่เชื่อว่าสิ่งเหล่านี้ดำรงอยู่เป็นอิสระจากจิตใจ

สิ่งซึ่งขัดต่อเหตุผลหรือสามัญสำนึก หรือขัดแย้งกันเองในทางตรรกะ ในปรัชญาอัตถิภาวนิยม หมายถึงความขัดแย้งระหว่างแนวโน้มของมนุษย์ที่จะแสวงหาคุณค่าและความหมายที่แท้จริงในชีวิต กับจักรวาลที่ 'เงียบงัน' และไม่แยแส

ในทางอัตถิภาวนิยม หมายถึงความขัดแย้งระหว่างธรรมชาติของมนุษย์ที่แสวงหาคุณค่าและความหมายในชีวิต กับจักรวาลที่ "เงียบงัน" และปราศจากจุดมุ่งหมาย

สภาวะที่มนุษย์ดำรงอยู่ในจักรวาลที่ไร้ความหมายและไร้เหตุผล และเป็นสภาวะที่ชีวิตของผู้คนไม่มีจุดประสงค์หรือความหมายใดๆ รองรับ

ความขัดแย้งระหว่างการดิ้นรนค้นหาความหมายของมนุษย์กับจักรวาลที่นิ่งเงียบและไร้ความหมาย คามูโต้แย้งว่าเราควรยอมรับความไร้สาระนี้ด้วย "การขัดขืน" (Revolt) มากกว่าความสิ้นหวัง

ในอภิปรัชญาของอริสโตเติล หมายถึงคุณสมบัติของสิ่งหนึ่งซึ่งไม่ได้เป็นสาระสำคัญต่อธรรมชาติของสิ่งนั้น กล่าวคือ สิ่งนั้นจะยังคงเป็นสิ่งเดิมแม้ว่าจะปราศจากคุณสมบัตินี้

การแปรเปลี่ยนหรือคุณลักษณะของสารวัตถุ (Substance) ที่สามารถเปลี่ยนแปลงหรือสูญหายไปได้โดยที่สารวัตถุนั้นไม่สูญสลายไป (เช่น สีของโต๊ะ)

ทฤษฎีจริยศาสตร์ที่ถือว่าการกระทำหนึ่งจะถูกต้องก็ต่อเมื่อมันก่อให้เกิดความสุขอย่างน้อยเท่ากับผลของการกระทำอื่นใดที่บุคคลนั้นสามารถทำได้ในเวลานั้น

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นโดยผู้กระทำ (Agent) ซึ่งมีเจตนาหรือวัตถุประสงค์เฉพาะ เจตนาเป็นสิ่งที่แยก "การกระทำ" ออกจาก "การเคลื่อนไหวของร่างกาย" เพียงอย่างเดียว

พฤติกรรมที่เป็นไปโดยสมัครใจและมีเจตนา ซึ่งมักถูกวิเคราะห์ในทางอภิปรัชญาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างเจตจำนงเสรีและนิยตินิยม

ข้อเสนอทางอภิปรัชญาที่ว่าทุกสิ่งที่มีอยู่คือสิ่งที่เป็นจริง; ไม่มีสิ่งที่ "เป็นไปได้เพียงอย่างเดียว" ที่ไม่ได้ดำรงอยู่จริง

ทัศนะที่ว่าสิ่งที่มีอยู่เพียงอย่างเดียวคือสิ่งที่อยู่ในโลกแห่งความเป็นจริง โดยปฏิเสธการมีอยู่ของ "โลกที่เป็นไปได้" (Possible Worlds) ในฐานะสิ่งที่เป็นรูปธรรม

คำแปลจากภาษาเกรีก energeia หรือ entelecheia ของอริสโตเติล หมายถึงสถานะของการเป็นจริงอย่างสมบูรณ์หรือการแสดงออก ตรงข้ามกับ "ภาวะแฝง" (Potentiality)

รูปแบบการมีอยู่ของสิ่งที่ดำรงอยู่จริง แตกต่างจากความเป็นไปได้ (สิ่งที่อาจจะมีอยู่) และความจำเป็น (สิ่งที่ต้องมีอยู่)

เหตุผลวิบัติที่ข้อโต้แย้งถูกปฏิเสธโดยอาศัยข้อเท็จจริงที่ไม่เกี่ยวข้องเกี่ยวกับตัวบุคคลที่นำเสนอข้อโต้แย้งนั้น แทนที่จะพิจารณาที่เนื้อหาของข้อโต้แย้งเอง

(สันสกฤต) อทวิภาวะ เป็นสำนักปรัชญาเวทานตะที่สอนว่ามีเพียงสัจภาวะสูงสุดหนึ่งเดียว (พรหมัน) และอาตมัน (วิญญาณปัจเจก) เป็นสิ่งเดียวกับพรหมัน