ภาษาที่ใช้เพื่อบรรยายหรือวิเคราะห์ภาษาอื่น (ภาษาเป้าหมาย) ใช้เพื่อหลีกเลี่ยงความสับสนและปฏิทรรศน์ทางความหมายในระบบทางอภิปรัชญา

สาขาหลักของปรัชญาที่ศึกษาเกี่ยวกับธรรมชาติพื้นฐานของความจริง ภาวะ (Being) พื้นที่ เวลา ความเป็นสาเหตุ และความเป็นไปได้

สาขาของปรัชญาที่ศึกษาธรรมชาติพื้นฐานของความจริง การมีอยู่ และจักรวาล อริสโตเติลเรียกมันว่า "ปรัชญาแรก" เกี่ยวข้องกับคำถามเรื่องภาวะ สารัตถะ สาเหตุ เวลา และที่ว่าง

คุณสมบัติหรือสภาวะที่ขึ้นอยู่กับการดำรงอยู่ของสารัตถะ (Substance) ไม่สามารถดำรงอยู่ได้ด้วยตัวเอง (เช่น ทรงกลมคืออาการของขี้ผึ้ง)

วิธีการเข้าถึงพระเจ้าหรือความจริงสูงสุดด้วยการปฏิเสธ—โดยการนิยามว่าพระเจ้า "ไม่ใช่" อะไร แทนที่จะนิยามว่าพระเจ้าเป็นอะไร โดยยืนยันว่าพระเจ้าทรงอยู่เหนือภาษาและหมวดหมู่ของมนุษย์

ขบวนการในศตวรรษที่ 21 ที่มีลักษณะเด่นคือการวิพากษ์วิจารณ์ศาสนาอย่างรุนแรงและเปิดเผย พร้อมทั้งส่งเสริมวิทยาศาสตร์และฆราวาสนิยม บุคคลสำคัญในกลุ่มนี้ ได้แก่ ดอว์กินส์, แฮร์ริส, ฮิตเชนส์ และเดนเนตต์

ทัศนะทางอภิจริยศาสตร์ที่ว่าข้อความทางศีลธรรมไม่ได้แสดงออกถึงประพจน์ จึงไม่อาจเป็นจริงหรือเท็จได้ ตัวอย่างเช่น อารมณ์นิยม (เป็นการแสดงอารมณ์) และคำสั่งนิยม (เป็นการให้คำสั่ง)

คุณสมบัติของการมีอำนาจไม่จำกัด มักเป็นหัวข้อถกเถียงในอภิปรัชญาเชิงศาสนาเกี่ยวกับขอบเขตของอำนาจ (เช่น พระเจ้าสามารถสร้างก้อนหินที่หนักเกินกว่าพระองค์จะยกได้หรือไม่)

ทัศนะที่ว่าเหตุการณ์ในอนาคตยังไม่มีความแน่นอนทางภววิทยาและยังไม่มีค่าความจริงที่ตายตัว จนกว่าจะเกิดการเลือกหรือการกระทำจริง

ทฤษฎีทางปรัชญาที่มองว่าเอกภพหรือบางส่วนของมัน ควรถูกเข้าใจในฐานะสิ่งมีชีวิตอินทรีย์ มากกว่าที่จะเป็นเครื่องจักร โดยเน้นย้ำถึงการพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกันและความเป็นเอกภาพของทุกส่วนประกอบภายในองค์รวม

ในอภิปรัชญากระบวนการ หมายถึงหน่วยพื้นฐานของความจริงที่เป็นองค์รวมและมีพลวัต ไม่ใช่เพียงสสารที่เคลื่อนที่ตามกฎเครื่องจักร

การยึดมั่นในหลักคำสอนดั้งเดิมหรือที่ได้รับการยอมรับเป็นแบบแผน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในทางศาสนาหรือปรัชญา ในปรัชญาอินเดีย คำว่า "ออร์โธดอกซ์" (อาสติกะ) หมายถึงสำนักคิดที่ยอมรับในอำนาจของคัมภีร์พระเวท

มนุษย์ในอุดมคติแห่งอนาคตของนีดเช่ ผู้ซึ่งก้าวข้ามขีดจำกัดของศีลธรรมดั้งเดิมและสุญนิยม โดยการสร้างคุณค่าของตนเองและยืนยันในความหมายของชีวิต

การแทรกแซงเสรีภาพหรือความเป็นอิสระของผู้อื่น โดยอ้างเหตุผลเพื่อสวัสดิการ ความดี ความสุข หรือประโยชน์ของผู้ที่ถูกบังคับเพียงอย่างเดียว (เหมือนพ่อตัดสินใจแทนลูก)

ทัศนะ (วิทเกนสไตน์, แมคโดเวลล์) ที่ว่าปรัชญาไม่สามารถแก้ปัญหาทางอภิปรัชญาได้ แต่ทำได้เพียงสลายปัญหาเหล่านั้นโดยแสดงให้เห็นว่ามันเกิดจากความสับสนทางภาษา นำไปสู่สภาวะแห่งความสงบทางปัญญา

จุดยืนทางอภิปรัชญาที่ถือว่าปรัชญาไม่ควรสร้างทฤษฎีที่ซับซ้อน แต่ควรทำให้ปัญหาที่เกิดจากความเข้าใจผิดทางภาษาสงบนิ่งลงหรือสลายไป เชื่อมโยงกับวิทเกนสไตน์ยุคหลังและแมคโดเวลล์

ผลงานชิ้นเอกของเพลโตที่เกี่ยวกับความยุติธรรม, ระเบียบและลักษณะของนครรัฐที่ยุติธรรม และมนุษย์ที่ยุติธรรม สำรวจแก่นเรื่องของวิญญาณ, แบบ (Forms), การศึกษา และราชาปราชญ์

การศึกษาเรื่องความหมายในภาษา โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างนิพจน์ทางภาษากับโลก ทฤษฎีอรรถศาสตร์ของทาร์สกี้นิยามความจริงในฐานะความสอดคล้องภายในภาษาที่เป็นรูปแบบทางการ

ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่ามีเพียงจิตของตนเองเท่านั้นที่แน่ใจได้ว่ามีอยู่จริง วิทเกนสไตน์ตั้งข้อสังเกตว่าสิ่งที่ผู้นิยมลัทธินี้หมายถึงนั้นถูกต้อง แต่ไม่อาจพูดออกมาได้ มันแสดงตัวออกมาเอง

ลัทธิที่ถือว่าความรู้เป็นเพียงเรื่องอัตวิสัย และไม่มีสัจจะภายนอกหรือสัจจะเชิงปรวิสัยอยู่จริง ในทางจริยศาสตร์ คือทัศนะที่ว่าการตัดสินเชิงศีลธรรมตั้งอยู่บนพื้นฐานของความรู้สึกหรือรสนิยมส่วนบุคคล มากกว่าข้อเท็จจริงเชิงปรวิสัย

การศึกษาเกี่ยวกับจุดจบ วัตถุประสงค์ หรือเป้าหมาย (telos) ทัศนะทางอภิปรัชญาที่ว่ากระบวนการทางธรรมชาตินั้นมุ่งไปสู่สาเหตุสุดท้าย (เช่น ผลโอ๊กเติบโต "เพื่อที่จะ" กลายเป็นต้นโอ๊ก)

การศึกษาเรื่องจุดจบหรือจุดมุ่งหมาย อริสโตเติลระบุว่า "สาเหตุสุดท้าย" (telos) คือจุดประสงค์ที่สิ่งหนึ่งดำรงอยู่หรือถูกกระทำขึ้น

สภาวะของความสมบูรณ์หรือความเป็นทั้งหมด ในทัศนะของเลวินาส "Totality" หมายถึงแนวโน้มของปรัชญาตะวันตกที่จะลดทอน "สิ่งอื่น" ให้กลายเป็น "สิ่งเดียวกัน" โดยพยายามทำความเข้าใจทุกสิ่งภายในระบบปิด ซึ่งเขาแย้งด้วยแนวคิด "Infinity" (อนันตภาพ)