ความขัดแย้งระหว่างหลักการหรือข้อสรุปสองประการที่ดูเหมือนจะจำเป็นและสมเหตุสมผลเท่าๆ กัน; คานท์ (Kant) ใช้คำนี้เพื่ออธิบายความขัดแย้งของเหตุผลบริสุทธิ์

คู่ของปฏิทรรศน์หรือประพจน์ที่ขัดแย้งกัน ซึ่งทั้งบทตั้ง (thesis) และบทแย้ง (antithesis) ต่างก็สามารถพิสูจน์ได้ว่าถูกต้อง

ความขัดแย้งระหว่างความเชื่อหรือข้อสรุปสองอย่างที่ทั้งคู่ดูเหมือนจะตั้งอยู่บนพื้นฐานการให้เหตุผลที่ถูกต้อง คานท์ใช้คำนี้เพื่ออธิบายขีดจำกัดของเหตุผลบริสุทธิ์ในทางอภิปรัชญา

ในทฤษฎีส่วนย่อยและส่วนรวม หมายถึงส่วนที่มีมิติต่ำกว่าซึ่งกำหนดขีดจำกัดของวัตถุ

นักปรัชญาแยกความแตกต่างระหว่างขอบเขตที่ "แท้จริง" (ความไม่ต่อเนื่องตามธรรมชาติ) และขอบเขตที่ "สมมติขึ้น" (มนุษย์กำหนด)

ข้ออ้างที่ว่า "เจตจำนง" หรือ "การมุ่งเซาะ" (การมุ่งไปสู่บางสิ่ง) เป็นคุณลักษณะนิยามของจิต

รากฐานของปรากฏการณ์วิทยา ที่ยืนยันว่าความตระหนักรู้ย่อมเป็นความตระหนักรู้ ถึง บางสิ่งเสมอ

ข้อเท็จจริงที่ไม่มีคำอธิบาย; มันเป็นจริงเช่นนั้นเองโดยไม่มีเหตุผลหรือสาเหตุเบื้องหลัง

คุณลักษณะพื้นฐานของความจริงที่ไม่สามารถอธิบายได้ด้วยสิ่งที่พื้นฐานไปกว่านั้นอีก

การทดลองทางความคิดโดย จอห์น เซิร์ล ที่ท้าทายแนวคิดที่ว่าคอมพิวเตอร์ที่รันโปรแกรมสามารถมี "จิต" หรือ "ความเข้าใจ" (AI แบบเข้ม) ได้ เขาโต้แย้งว่าไวยากรณ์ (การจัดการสัญลักษณ์) ไม่เพียงพอต่อการสร้างอรรถศาสตร์ (ความหมาย)

หลักการพื้นฐานของเดส์การตส์ แม้ว่าคนเราจะสงสัยในทุกสิ่ง แต่การกระทำแห่งความสงสัย (การคิด) ย่อมพิสูจน์การมีอยู่ของประธานผู้คิด

ถือเป็นความแน่นอนประการแรกในปรัชญาสมัยใหม่ ซึ่งสถาปนาตัวตนให้เป็นสารัตถะทางจิตที่แยกต่างหาก

ภาษาละตินหมายถึง "ข้าพเจ้าคิด ข้าพเจ้าจึงดำรงอยู่" หลักการพื้นฐานของเดส์การตส์ โดยโต้แย้งว่าแม้คนเราจะสงสัยในทุกสิ่งทุกอย่างได้ แต่เราไม่อาจสงสัยในการดำรงอยู่ของตัวตนที่กำลังทำการสงสัย (คิด) นั้นได้

ข้อพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้าซึ่งอ้างว่าการมีอยู่ของจักรวาล จำเป็นต้องมีปฐมเหตุหรือสิ่งที่มีอยู่จำเป็นเพื่ออธิบายมัน

รูปแบบหนึ่งที่ระบุว่า เนื่องจากทุกสิ่งในจักรวาลเป็นสิ่งบังเอิญ จึงต้องมีสิ่งจำเป็นภายนอกจักรวาลที่เป็นรากฐานให้แก่การมีอยู่ของมัน

ข้อความเงื่อนไขที่ระบุว่าอะไรน่าจะเกิดขึ้นหากสถานการณ์ต่างออกไป ใช้ในการวิเคราะห์ความเป็นสาเหตุและแนวโน้ม

ความสัมพันธ์ระหว่างสองเหตุการณ์ที่การเกิดขึ้นของเหตุการณ์ที่สองขึ้นอยู่กับเหตุการณ์แรก

ข้อความเชิงเงื่อนไขเกี่ยวกับสิ่งที่จะเกิดขึ้นหากสถานการณ์เป็นไปอีกอย่างหนึ่ง (เช่น "ถ้าฉันทำแก้วหลุดมือ มันคงแตกไปแล้ว") เลวิสได้วิเคราะห์สิ่งนี้โดยใช้แนวคิดเรื่องโลกที่เป็นไปได้ (Possible Worlds)

วัตถุทางจิตหรือตัวแทนซึ่งเป็นสิ่งที่ถูกรับรู้โดยตรงในการรับรู้ (เช่น แผ่นสีแดง) ถูกตั้งสมมติฐานขึ้นเพื่ออธิบายภาพลวงตาและอาการหลอน

ทัศนะทางญาณวิทยาและอภิปรัชญาที่ว่าวัตถุทางกายภาพคือสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นทางตรรกะจากข้อมูลผัสสะที่มีอยู่จริงและที่เป็นไปได้ (เกี่ยวข้องกับรัสเซลล์และแอร์)

ข้อโต้แย้งของเดส์การตส์เกี่ยวกับความไม่สามารถแยกแยะระหว่างประสบการณ์ตอนตื่นและประสบการณ์ในความฝัน ใช้เพื่อสร้างความกังขาเกี่ยวกับความรู้ทางผัสสะ

รูปแบบสมัยใหม่เชิงเทคโนโลยีของข้อโต้แย้งเรื่องความฝัน (บอสตรอม) ซึ่งเสนอว่าความจริงของเราอาจเป็นสถานการณ์จำลองในคอมพิวเตอร์ที่สร้างโดยอารยธรรมยุคหลังมนุษย์

ทัศนะทางปรัชญาที่ว่าการมีอยู่ไม่มีสาเหตุตระเตรียมหรือจุดมุ่งหมาย นอกจากนี้ยังใช้เป็นข้อโต้แย้งเรื่องการออกแบบโดยชี้ให้เห็นถึงการออกแบบที่บกพร่องหรือความทุกข์ทรมานที่ไร้จุดหมายในธรรมชาติ

ข้อโต้แย้งคัดค้านการมีอยู่ของผู้ออกแบบที่ทรงภูมิปัญญาและทรงอำนาจ โดยอ้างถึงลักษณะต่างๆ เช่น จุดบอดในดวงตา หรือเส้นประสาทกล่องเสียงในยีราฟ (ที่อ้อมไกลเกินจำเป็น)

ในปรมาณูนิยมทางตรรกะ โลกแบ่งออกเป็นข้อเท็จจริง ไม่ใช่วัตถุสิ่งของ ข้อเท็จจริงมูลฐานคือชนิดที่ง่ายที่สุด ประกอบด้วยวัตถุที่มีคุณสมบัติหรือมีความสัมพันธ์ต่อกัน

สถานการณ์ที่ดำรงอยู่จริง นักปรัชญาถกเถียงกันว่าข้อเท็จจริงเป็นหน่วยที่มีอยู่จริงในโลก (ตัวทำให้จริง) หรือเป็นเพียงประพจน์ที่เป็นจริง

การทดลองทางความคิดที่โต้แย้งคัดค้านสสารนิยม โดยเสนอว่าหากแมรี่รู้ข้อเท็จจริงทางกายภาพทั้งหมดเกี่ยวกับสี แต่เมื่อเห็นสีจริงเธอกลับได้ความรู้ใหม่ (Qualia) แสดงว่าสสารนิยมเป็นเท็จ

ข้อสรุปทางอภิปรัชญาที่ได้จากข้อโต้แย้งเรื่องความรู้: คุณภาพทางจิต (Qualia) มีอยู่จริงแต่ไม่มีอำนาจทางสาเหตุ เป็นเพียงผลพลอยได้ของกระบวนการทางกายภาพ

มโนทัศน์ที่ว่าความจริงมีการแบ่งประเภทตามธรรมชาติ (Natural Kinds) และหน้าที่ของนักอภิปรัชญาคือการค้นพบการแบ่งประเภทที่สอดคล้องกับธรรมชาติจริง

การจำแนกประเภทที่สะท้อนถึงโครงสร้างทางภววิทยาที่แท้จริงของโลก โดยไม่ใช่เพียงการจัดกลุ่มตามอำเภอใจของมนุษย์

ข้อพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้าที่เสนอว่า (1) ทุกสิ่งที่เริ่มมีอยู่ย่อมมีสาเหตุ (2) จักรวาลมีการเริ่มมีอยู่ (3) ดังนั้น จักรวาลย่อมมีสาเหตุ

แก่นทางอภิปรัชญาที่ยืนยันว่าการถอยกลับของเหตุการณ์ในอดีตไปสู่อนันต์ที่เป็นจริงนั้นเป็นไปไม่ได้ ดังนั้นจักรวาลต้องมีจุดเริ่มต้น

ข้อพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้าที่มีต้นกำเนิดในเทววิทยาอิสลาม (อิลม อัล-กะลาม) และฟื้นฟูโดย วิลเลียม เลน เครก โดยเสนอว่า 1. สิ่งใดก็ตามที่มีจุดเริ่มต้นย่อมมีสาเหตุ 2. จักรวาลมีจุดเริ่มต้น 3. ดังนั้น จักรวาลย่อมมีสาเหตุ

(ภาษาสันสกฤต) ชั่วขณะ; หน่วยเวลาที่เล็กที่สุด ในปรัชญาพุทธศาสนา หมายถึง ระยะเวลาที่เกิดขึ้นและดับไปอย่างรวดเร็วของสรรพสิ่ง

(สันสกฤต) หลักคำสอนว่าด้วยขณะิกะ หรือความที่สิ่งทั้งหลายดำรงอยู่เพียงชั่วขณะ เป็นทฤษฎีสำคัญในพุทธศาสนาที่ยืนยันว่าสังขตธรรมทั้งปวงล้วนอยู่ในสภาวะแห่งความแปรปรวนอย่างต่อเนื่อง และดำรงอยู่เพียงชั่วขณะเดียวก่อนที่จะดับไป

ขอบเขตของประสบการณ์หรือความตระหนักรู้ ซึ่งกำหนดความเป็นไปได้และข้อจำกัดในการเข้าถึงความจริงของมนุษย์

ข้อโต้แย้งการมีอยู่ของพระเจ้าที่อาศัยเพียงนิยามหรือมโนทัศน์เรื่องพระเจ้า (โดยไม่ต้องอาศัยประสบการณ์) เช่น ข้อพิสูจน์ของเซนต์แอนเซล์มที่ว่าพระเจ้าคือสิ่งที่เราไม่อาจคิดถึงสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่าได้

ข้อพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้าในแบบก่อนประสบการณ์ (Anselm) ซึ่งอ้างว่าการมีอยู่ของพระเจ้านั้นรวมอยู่ในคำนิยามของพระเจ้าที่ว่า "สิ่งซึ่งไม่มีสิ่งใดที่ยิ่งใหญ่กว่าจะถูกนึกยันถึงได้"